What is IORT? IORRT is radiation therapy used in breast cancer surgery.

IORT (Intraoperative Radiation Therapy) เป็นการรักษาที่มุ่งเน้นการฉายรังสีไปยังจุดที่มีเนื้องอกมะเร็งในระหว่างการผ่าตัด ซึ่งเสร็จสิ้นในครั้งเดียว แทนที่จะต้องเข้ารับการรักษาด้วยรังสีภายนอกซ้ำ ๆ ที่ต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ในการเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาล ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ เราใช้เครื่อง Intrabeam 600 ในการส่งรังสีพลังงานต่ำไปยังโพรงแผลโดยตรงทันทีหลังจากการนำเนื้องอกออก การรักษานี้เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสมซึ่งมีมะเร็งเต้านมระยะเริ่มต้นตามที่ทีมแพทย์ของเรากำหนด

IORT ไม่ใช่ตัวเลือกสำหรับผู้ป่วยทุกคน การตัดสินใจว่าเหมาะสมหรือไม่ขึ้นอยู่กับการประเมินแต่ละบุคคลโดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

IORT คืออะไร?

IORT ย่อมาจาก Intraoperative Radiation Therapy เป็นเทคนิคการฉายรังสีเฉพาะที่ (Partial Breast Irradiation) ที่ส่งรังสีในปริมาณสูงในครั้งเดียวไปยังเนื้อเยื่อรอบ ๆ จุดผ่าตัดที่เนื้องอกถูกนำออกไปเมื่อไม่นานมานี้ การทำเช่นนี้จะเกิดขึ้นในขณะที่ผู้ป่วยยังอยู่ในห้องผ่าตัดและอยู่ภายใต้การดมยาสลบ

แนวคิดของ IORT คือมะเร็งเต้านมที่กลับมาเป็นซ้ำมักเกิดขึ้นใกล้กับจุดที่มีเนื้องอกเดิม การฉายรังสีโดยตรงในห้องผ่าตัดช่วยลดโอกาสในการกลับมาเป็นซ้ำในพื้นที่ที่เปราะบางที่สุด ในขณะเดียวกันก็ลดการสัมผัสรังสีไปยังเนื้อเยื่อปกติและอวัยวะรอบข้าง เช่น หัวใจและปอด

IORT แตกต่างจากการรักษาด้วยรังสีทั่วไปอย่างไร?

การรักษาด้วยรังสีหลังการรักษาแบบอนุรักษ์เต้านมแบบมาตรฐานจะเกี่ยวข้องกับการฉายรังสีภายนอกทั่วทั้งเต้านม (EBRT) ซึ่งต้องให้ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลเกือบทุกวันทำการเป็นเวลา 3 ถึง 6 สัปดาห์ ในทางตรงกันข้าม IORT เป็นการรักษาที่ให้ในครั้งเดียวที่ดำเนินการในห้องผ่าตัด การเปรียบเทียบระหว่างสองวิธีมีดังนี้:

• IORT (In-Surgical Radiation Therapy): การรักษาเพียงครั้งเดียวที่ดำเนินการระหว่างการผ่าตัด ซึ่งไม่ต้องเดินทางเพิ่มเติม รังสีจะถูกส่งไปยังบริเวณรอบ ๆ จุดผ่าตัด ลดการสัมผัสรังสีไปยังอวัยวะรอบข้าง เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกในระยะเริ่มต้น

• EBRT (Traditional External Radiation Therapy): ชุดการรักษาเป็นเวลา 3 ถึง 6 สัปดาห์ที่ต้องเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลเกือบทุกวัน รังสีจะถูกส่งไปยังทั้งเต้านม และอวัยวะรอบข้างจะได้รับรังสีในระดับที่สูงกว่า เหมาะสำหรับผู้ป่วยในกลุ่มที่กว้างกว่า

  
  

อย่างไรก็ตาม สองวิธีนี้ไม่สามารถใช้แทนกันได้เสมอไป ในบางกรณี แพทย์อาจแนะนำให้ใช้ IORT ร่วมกับ EBRT หากพยาธิวิทยาหลังการผ่าตัดแสดงให้เห็นปัจจัยเสี่ยงที่สูงกว่าที่คาดไว้ ซึ่งเรียกว่าแนวทางที่ปรับตามความเสี่ยง

IORT ทำงานอย่างไร? ขั้นตอนมีอะไรบ้าง?

ในการผ่าตัดแบบอนุรักษ์เต้านม ศัลยแพทย์จะนำเนื้องอกมะเร็งออกพร้อมกับเนื้อเยื่อปกติรอบ ๆ หลังจากนำเนื้องอกออกไปแล้ว จะมีแผลเป็นในเนื้อเยื่อเต้านม จากนั้น...

• รังสีแพทย์จะใส่แอพพลิเคเตอร์ทรงกลมที่มีขนาดพอดีกับโพรงแผล โดยมีขนาดตั้งแต่ประมาณ 1.5 ถึง 5 เซนติเมตร

• เครื่อง Intrabeam จะปล่อยรังสีเอ็กซ์ต่ำพลังงานประมาณ 50 กิโลโวลต์จากปลายของโพรบไปยังเนื้อเยื่อรอบ ๆ

• รังสีจะถูกมุ่งเน้นไปที่ผิวของโพรงแผลและลดลงอย่างรวดเร็วเมื่อห่างออกไป ซึ่งจะจำกัดผลกระทบต่อเนื้อเยื่อที่ลึกลงไปหรืออยู่ห่างออกไป

• การรักษาใช้เวลาประมาณ 20 ถึง 50 นาที ขึ้นอยู่กับขนาดของหัวโปรเจคเตอร์ จากนั้นศัลยแพทย์จะปิดแผลตามปกติ

  
  

ทั้งกระบวนการต้องการการประสานงานระหว่างศัลยแพทย์เต้านมและรังสีแพทย์ที่อยู่ในห้องผ่าตัด

ข้อดีของ IORT

สำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม IORT มีข้อดีหลายประการ

• ลดจำนวนเซสชันการรักษาและระยะเวลาจากการรักษาด้วยรังสีหลายสัปดาห์เหลือเพียงเซสชันเดียวในระหว่างการผ่าตัด

• รังสีจะถูกส่งไปยังจุดที่เปราะบางที่สุด ลดโอกาสในการพลาดเป้าเนื่องจากลำแสงถูกฉายขณะที่แผลเปิดเผย ทำให้เห็นตำแหน่งที่แท้จริง

• ลดความเสียหายจากรังสีต่ออวัยวะรอบข้าง โดยเฉพาะหัวใจและปอด เนื่องจากรังสีพลังงานต่ำจะลดลงอย่างรวดเร็วเมื่อเวลาผ่านไป

• สะดวกและลดภาระการเดินทาง เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่อาศัยอยู่ไกลหรือมีความยากลำบากในการเดินทาง

• ผลลัพธ์ด้านความสวยงามดี การวิจัยรายงานความพึงพอใจในรูปลักษณ์ของเต้านมอยู่ในระดับดีถึงดีมาก

  
  

ใครเหมาะสมกับ IORT และใครไม่เหมาะสม?

การคัดเลือกผู้ป่วยเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดในความสำเร็จของการรักษาด้วย IORT ตามเกณฑ์ที่ใช้ในการวิจัย TARGIT-A กลุ่มที่พิจารณาสำหรับ IORT มักมีลักษณะดังนี้:

• อายุ 45 ปีขึ้นไป

• เป็นมะเร็งเต้านมชนิด invasive ductal carcinoma ที่เหมาะสมกับการผ่าตัดแบบอนุรักษ์เต้านม

• ก้อนขนาดเล็ก โดยทั่วไปไม่ใหญ่กว่า 3.5 เซนติเมตร และมักจะเป็นก้อนเดี่ยว (unifocal)

• ไม่มีการแพร่กระจายของต่อมน้ำเหลืองอย่างกว้างขวาง

  
  

IORT อาจไม่เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีเนื้องอกขนาดใหญ่ หลายก้อน การแพร่กระจายของต่อมน้ำเหลืองอย่างมีนัยสำคัญ หรือมีปัจจัยเสี่ยงทางพยาธิวิทยาสูง ผู้ป่วยเหล่านี้อาจต้องการการรักษาด้วยรังสีทั่วทั้งเต้านมหรือการรวมกันของ IORT และ EBRT การประเมินขั้นสุดท้ายต้องดำเนินการโดยทีมผู้เชี่ยวชาญตามข้อมูลของผู้ป่วยแต่ละราย

หลักฐานทางการแพทย์

มีการทดลองแบบสุ่มขนาดใหญ่สองการทดลองที่ศึกษาการใช้ IORT ในมะเร็งเต้านม

การทดลอง TARGIT-A เปรียบเทียบ IORT (Intrabeam Radiation Therapy) กับการฉายรังสีทั่วทั้งเต้านมแบบมาตรฐานในผู้ป่วย 2,298 ราย การติดตามผลระยะยาว (กลาง 8-9 ปี) แสดงให้เห็นว่ากลุ่ม IORT มีการควบคุมมะเร็งที่เทียบเท่ากับการรักษาด้วยรังสีมาตรฐานในแง่ของการกลับมาเป็นซ้ำในท้องถิ่น การอยู่รอด และอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งเต้านม อัตราการกลับมาเป็นซ้ำในระยะ 5 ปีอยู่ที่ประมาณ 2.1% เมื่อเปรียบเทียบกับ 0.95% ซึ่งถือว่าไม่ด้อยกว่า นอกจากนี้ อัตราการเสียชีวิตจากสาเหตุที่ไม่ใช่มะเร็งเต้านมต่ำกว่ากลุ่ม IORT เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มการรักษาด้วยรังสีมาตรฐาน

การทดลอง ELIOT ซึ่งศึกษาการใช้ IORT ด้วยลำแสงอิเล็กตรอน พบว่าการคัดเลือกผู้ป่วยที่ไม่เข้มงวดส่งผลให้มีอัตราการกลับมาเป็นซ้ำสูงขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับการรักษาด้วยรังสีมาตรฐาน อย่างไรก็ตาม ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่ำซึ่งคัดเลือกตามเกณฑ์ที่เหมาะสม อัตราการกลับมาเป็นซ้ำต่ำมาก ซึ่งยืนยันความสำคัญของการคัดเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสม

สรุปได้ว่าหลักฐานสนับสนุน IORT เป็นตัวเลือกที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสมซึ่งมีมะเร็งเต้านมระยะเริ่มต้น แต่ไม่เหมาะสำหรับทุกคน และยังมีการถกเถียงกันอย่างละเอียดในชุมชนการแพทย์ ซึ่งเหตุนี้การตัดสินใจควรทำร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ

IORT ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์ให้บริการการรักษาด้วย IORT โดยใช้เครื่อง Intrabeam 600 ซึ่งเป็นเทคโนโลยีการฉายรังสีในระหว่างการผ่าตัดที่ใช้ในศูนย์มะเร็งชั้นนำทั่วโลก จุดแข็งของการรักษาที่นมะรักษ์ไม่ได้อยู่ที่อุปกรณ์เพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่การวางแผนร่วมกันของทีมงานหลายสาขา ซึ่งประกอบด้วยศัลยแพทย์เต้านม รังสีแพทย์ และแพทย์มะเร็ง ทีมนี้จะประเมินความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละรายสำหรับ IORT ภายใต้แนวคิด "High Tech, High Touch"

หากท่านกำลังวางแผนการผ่าตัดมะเร็งเต้านมและต้องการทราบว่า IORT เป็นตัวเลือกที่เหมาะสมสำหรับท่านหรือไม่ สามารถปรึกษากับทีมแพทย์ของเราเพื่อขอข้อมูลเพิ่มเติม อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การผ่าตัดมะเร็งเต้านมที่นมะรักษ์ และบริการของเราที่หน้า บริการ

ความเสี่ยงและข้อจำกัด

แม้ว่า IORT จะมีข้อดีหลายประการ แต่ก็ยังมีข้อจำกัดที่ควรเข้าใจ

• ผลการพยาธิวิทยายังไม่เสร็จสิ้นในขณะที่การรักษาด้วยรังสีดำเนินการ เนื่องจากดำเนินการระหว่างการผ่าตัด ดังนั้นผลการพยาธิวิทยาสุดท้ายยังไม่เป็นที่ทราบ หากมีปัจจัยเสี่ยงสูงที่ระบุในภายหลัง อาจจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยรังสีเพิ่มเติม

• ไม่เหมาะสำหรับทุกคน ขึ้นอยู่กับขนาดของเนื้องอก ตำแหน่ง และการแพร่กระจาย

• ผลข้างเคียงในท้องถิ่น เช่น แผลบวม การสะสมของน้ำ หรือการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในผิวหนัง โดยทั่วไปสามารถจัดการได้

  
  

การพูดคุยอย่างละเอียดกับแพทย์เกี่ยวกับข้อดี ข้อจำกัด และทางเลือกอื่น ๆ เป็นขั้นตอนสำคัญก่อนการตัดสินใจ ในปี 2025 สมาคมรังสีรักษาแห่งอเมริกา (ASTRO) ได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงข้อมูลเกี่ยวกับ IORT โดยเน้นว่าข้อมูลติดตามผลระยะยาวสำหรับเทคนิคบางอย่างยังคงมีจำกัด และเทคนิคนี้ยังไม่ได้ถูกรวมเป็นคำแนะนำหลักในแนวทางการปฏิบัติทางคลินิกมาตรฐาน ซึ่งตำแหน่งนี้สอดคล้องกับหลักการที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ปฏิบัติตาม: IORT ควรเสนอให้กับผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างรอบคอบเท่านั้น โดยมีทั้งประโยชน์และข้อจำกัดที่ชัดเจน เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูลร่วมกับทีมแพทย์ของตน ไม่เหมาะสำหรับผู้ป่วยทุกคน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

IORT คืออะไร? แตกต่างจากการรักษาด้วยรังสีทั่วไปอย่างไร?

IORT เป็นวิธีการฉายรังสีโดยตรงที่มุ่งเป้าไปที่เนื้องอกมะเร็งในระหว่างการผ่าตัดในห้องผ่าตัด โดยเสร็จสิ้นในครั้งเดียว ในขณะที่การรักษาด้วย EBRT (External Breast Radiation Therapy) แบบดั้งเดิมจะฉายรังสีไปยังทั้งเต้านมจากภายนอก ซึ่งต้องเข้ารับการรักษาหลายครั้งในช่วงหลายสัปดาห์ IORT ช่วยลดเวลาและจำนวนเซสชันสำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม

IORT เหมาะสำหรับผู้ป่วยทุกคนหรือไม่?

IORT เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกในระยะเริ่มต้นที่มีมะเร็งเต้านมซึ่งตรงตามเกณฑ์บางประการ เช่น อายุ 45 ปีขึ้นไป มีเนื้องอกขนาดเล็กและเดี่ยว และไม่มีการแพร่กระจายของต่อมน้ำเหลืองอย่างกว้างขวาง การคัดเลือกผู้ป่วยเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดและต้องได้รับการประเมินเป็นรายบุคคลโดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

มีหลักฐานว่า IORT มีประสิทธิภาพจริงหรือไม่?

การทดลองขนาดใหญ่แบบสุ่มระยะยาว TARGIT-A พบว่าในผู้ป่วยที่มีคุณสมบัติเหมาะสม IORT ให้การควบคุมมะเร็งที่เทียบเท่ากับการรักษาด้วยรังสีมาตรฐาน อย่างไรก็ตาม ไม่มีการรักษาใดที่มีประสิทธิภาพ 100% และผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับการเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสม

IORT มีความเจ็บปวดหรือไม่? ใช้เวลานานเท่าไหร่?

ผู้ป่วยจะไม่รู้สึกเจ็บปวดในระหว่างการรักษาเพราะดำเนินการในห้องผ่าตัดขณะอยู่ภายใต้การดมยาสลบ การรักษาใช้เวลาประมาณ 20 ถึง 50 นาที ขึ้นอยู่กับขนาดของหัวโปรเจคเตอร์ จากนั้นแผลจะถูกเย็บปิดตามปกติ

หากฉันได้รับการรักษาด้วย IORT แล้ว จำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยรังสีเพิ่มเติมหรือไม่?

ในกรณีส่วนใหญ่ไม่จำเป็น อย่างไรก็ตาม หากพยาธิวิทยาหลังการผ่าตัดแสดงให้เห็นปัจจัยเสี่ยงที่สูงกว่าที่คาดไว้ แพทย์อาจแนะนำให้ทำการรักษาด้วยรังสีทั่วทั้งเต้านมเพิ่มเติม ซึ่งเป็นแนวทางที่ปรับตามความเสี่ยงเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

IORT ใช้รังสีที่เป็นอันตรายต่อผู้คนรอบข้างหรือไม่?

IORT (Intermittent Radiation Therapy) ใช้รังสีเอ็กซ์พลังงานต่ำที่ลดลงอย่างรวดเร็วเมื่อเวลาผ่านไป และดำเนินการในห้องผ่าตัดที่มีมาตรการป้องกันรังสีมาตรฐาน หลังการรักษาไม่มีรังสีตกค้างที่เป็นอันตรายต่อผู้ที่อยู่รอบข้างผู้ป่วย

เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางด้านเต้านมและมะเร็งเต้านมที่ครบวงจรในกรุงเทพฯ โดยให้บริการตั้งแต่การตรวจคัดกรอง การวินิจฉัย การผ่าตัด ไปจนถึงการรักษา โดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย รวมถึง IORT โดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สำหรับการปรึกษาหรือขอคำแนะนำเกี่ยวกับตัวเลือกการรักษามะเร็งเต้านม โปรดติดต่อโรงพยาบาล

ที่เกี่ยวข้อง: การรักษาแบบสงวนเต้านม (BCT)