DCIS คืออะไร? มะเร็งเต้านมระยะ 0 รักษาอย่างไร
- ป้าหมอนุช
- 9 ชั่วโมงที่ผ่านมา
- ยาว 4 นาที
DCIS (Ductal Carcinoma In Situ) คือมะเร็งเต้านมระยะ 0 ที่อยู่ในท่อน้ำนมและยังไม่ลุกลามออกไปยังเนื้อเยื่อข้างเคียง — ถือเป็นมะเร็งระยะเริ่มต้นที่สุดและมีอัตราการรักษาหายสูงมาก การรักษาหลักคือ Lumpectomy (ผ่าตัดสงวนเต้านม) ตามด้วยฉายแสง โดยที่โรงพยาบาลนมะรักษ์มีจุดเด่นสำคัญคือ Specimen Radiography (เครื่อง X-ray ตรวจชิ้นเนื้อในห้องผ่าตัด) ที่ช่วยให้อัตราการผ่าตัดซ้ำ (Re-excision Rate) ต่ำมาก รวมทั้งมีทางเลือก IORT (Intrabeam) สำหรับผู้ป่วย DCIS ที่เข้าเกณฑ์
DCIS คืออะไร
DCIS ย่อมาจาก Ductal Carcinoma In Situ (มะเร็งของท่อน้ำนมที่อยู่ในตำแหน่งเดิม) — เป็นภาวะที่เซลล์ผิดปกติเกิดขึ้นภายใน ท่อน้ำนม (milk duct) แต่ยังไม่ทะลุผ่านผนังของท่อน้ำนมออกไปยังเนื้อเยื่อรอบๆ ภาษาทางการแพทย์เรียกว่ามะเร็ง "ระยะ 0" หรือ Non-invasive Breast Cancer
คำว่า In Situ ในภาษาละตินแปลว่า "อยู่กับที่" หมายถึงเซลล์มะเร็งยังถูกจำกัดอยู่ในตำแหน่งเดิม ยังไม่ลุกลาม (invasive) ไปยังเนื้อเยื่อรอบเต้านมหรือต่อมน้ำเหลือง ทำให้ DCIS มีอัตราการรักษาหายสูงมาก — overall survival rate ใกล้เคียง 100% เมื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม
ทำไม DCIS ถึงสำคัญ:
DCIS คิดเป็น ~20-25% ของมะเร็งเต้านมทั้งหมดที่ตรวจพบในยุคที่มี Mammogram screening แพร่หลาย
ถ้าไม่รักษา DCIS ประมาณ 30-50% จะพัฒนากลายเป็น Invasive Cancer ภายใน 10-20 ปี
DCIS ที่รักษาตั้งแต่ระยะนี้มีโอกาสหายขาดสูง
การตรวจคัดกรองด้วย Mammogram คือกุญแจสำคัญในการตรวจพบ DCIS เพราะส่วนใหญ่ไม่มีอาการ
DCIS เทียบกับ Invasive Breast Cancer ต่างกันอย่างไร
ตำแหน่งของเซลล์มะเร็ง: DCIS อยู่ในท่อน้ำนม · Invasive Cancer ทะลุผนังท่อแล้ว ลุกลามเข้าเนื้อเยื่อรอบ
การกระจาย: DCIS ไม่สามารถกระจาย (metastasis) · Invasive Cancer สามารถกระจายไปต่อมน้ำเหลืองและอวัยวะอื่น
Staging: DCIS = ระยะ 0 · Invasive Cancer = ระยะ I-IV ตามขนาดและการกระจาย
อัตราการหาย: DCIS ใกล้เคียง 100% · Invasive ขึ้นกับระยะ
การรักษา: DCIS มักไม่ต้องเคมีบำบัด · Invasive อาจต้องเคมีบำบัด ภูมิคุ้มกัน หรือยามุ่งเป้า
การตรวจพบและอาการของ DCIS
ผู้ป่วย DCIS ส่วนใหญ่ (มากกว่า 80%) ไม่มีอาการใดๆ — ตรวจพบจากการคัดกรองด้วย Mammogram ที่เห็น microcalcifications (จุดหินปูนเล็กๆ) ซึ่งเป็น hallmark ของ DCIS
อาการที่อาจพบ (ในส่วนน้อย):
น้ำเหลืองหรือเลือดออกจากหัวนม (Nipple Discharge)
ก้อนที่คลำได้ — พบในกรณีที่ DCIS มีขนาดใหญ่ (Mass-forming DCIS)
ผื่นที่หัวนมแบบ Paget's Disease — เป็น variant ของ DCIS
ส่วนใหญ่ — ไม่มีอาการเลย ตรวจพบจาก Mammogram
การตรวจวินิจฉัย:
Mammogram (3D Tomosynthesis): ตรวจพบ microcalcifications — Hologic 3D + Genius AI เพิ่มความแม่นยำ
Ultrasound: ใช้ประกอบ — DCIS ไม่ค่อยเห็นชัดบน ultrasound เพราะมักเป็น microcalcifications
MRI: ใช้ในการประเมินขอบเขตของ DCIS โดยเฉพาะถ้าสงสัยว่ามี Extensive Intraductal Component (EIC)
Core Needle Biopsy: ตัดชิ้นเนื้อด้วยเข็มเล็กเพื่อยืนยัน — มักทำภายใต้ Stereotactic หรือ Vacuum-Assisted Biopsy
Grade ของ DCIS — Low, Intermediate, High
Pathologist จะแบ่ง DCIS เป็น 3 grade ตามลักษณะเซลล์ ซึ่งสำคัญต่อการวางแผนการรักษา
Low Grade (Grade 1): เซลล์ใกล้เคียงปกติ โต/แบ่งตัวช้า ความเสี่ยงต่อการกลายเป็น Invasive ต่ำ
Intermediate Grade (Grade 2): เซลล์ผิดปกติปานกลาง
High Grade (Grade 3): เซลล์ผิดปกติมาก โต/แบ่งตัวเร็ว มักมี Comedo Necrosis (เซลล์ตายที่กลางท่อ) ความเสี่ยงต่อ Invasive Progression สูงกว่า
Comedo Necrosis — เป็นลักษณะ pathology ที่บ่งชี้ว่า DCIS มีความ aggressive มากขึ้น มักพบใน High Grade DCIS และเป็นปัจจัยที่ทำให้แพทย์พิจารณาการรักษาที่ครบชุด (Lumpectomy + Radiation) มากกว่าการสังเกตอาการ
การรักษา DCIS
ตัวเลือกการรักษามีหลายรูปแบบ ขึ้นกับขนาด grade ตำแหน่งของ DCIS และลักษณะของผู้ป่วย
5.1 Lumpectomy + Whole Breast Radiation Therapy (มาตรฐาน)
การรักษาหลักของ DCIS คือ Lumpectomy (ผ่าตัดสงวนเต้านม) ตามด้วยการฉายแสงทั้งเต้านม (Whole Breast Radiation) 3-6 สัปดาห์ — ลดความเสี่ยงการกลับมาเป็นซ้ำในเต้านมข้างเดียวกันลงครึ่งหนึ่ง
5.2 Lumpectomy โดยไม่ฉายแสง (Selected Low-Risk Cases)
ในกลุ่ม Low-Risk DCIS (low grade, ขนาดเล็ก < 2.5 cm, margin ≥ 3mm, อายุ > 50 ปี) อาจพิจารณาทำ Lumpectomy เดี่ยวๆ โดยไม่ฉายแสง — โดยเฉพาะถ้า Oncotype DX DCIS Score ต่ำ
5.3 Mastectomy (Selected Cases)
แนะนำในกรณี DCIS ขนาดใหญ่หรือกระจายหลายตำแหน่ง (Multicentric/Extensive DCIS), Nipple-Sparing Mastectomy + Immediate Reconstruction เป็นทางเลือกที่ดีในกลุ่มนี้เพื่อรักษารูปลักษณ์เต้านม
5.4 IORT (Intrabeam) สำหรับ DCIS — ในเคสที่เข้าเกณฑ์
ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ผู้ป่วย DCIS บางเคส สามารถรับ IORT (ฉายแสงในห้องผ่าตัด) แทนการฉายแสง 3-6 สัปดาห์ได้ ตามแนวทาง TARGIT-A protocol โดยเกณฑ์ที่เหมาะสม:
อายุ ≥ 50 ปี (บางสถาบันใช้ 45 ปี)
Low to Intermediate Grade DCIS
ขนาด ≤ 2.5 ซม.
Single focus (ไม่ใช่ multicentric)
Margin ปลอด ≥ 2 มม.
ER-positive (HR+)
ไม่มี Extensive Intraductal Component หรือ Lymphovascular Invasion
ทีมแพทย์จะประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล หากเข้าเกณฑ์ ผู้ป่วยสามารถจบการฉายแสงในห้องผ่าตัดวันเดียว — ไม่ต้องมาฉายแสงทุกวันเป็นเวลา 3-6 สัปดาห์
5.5 Endocrine Therapy (สำหรับ HR+ DCIS)
ในผู้ป่วย DCIS ที่ Estrogen Receptor Positive (ER+) อาจพิจารณาให้ Tamoxifen หรือ Aromatase Inhibitor นาน 5 ปี เพื่อลดความเสี่ยงต่อการกลับเป็นซ้ำและการเกิดมะเร็งใหม่ที่เต้านมอีกข้าง
ทำไม Re-excision Rate ที่นมะรักษ์ต่ำมาก — Intraoperative Specimen Radiography
ปัญหาคลาสสิกของการผ่าตัด DCIS คือ Re-excision Rate (อัตราการผ่าตัดซ้ำ) ที่สูงในโรงพยาบาลทั่วไป — เพราะ DCIS ส่วนใหญ่ตรวจพบจาก microcalcifications บน mammogram ที่คลำไม่พบ ทำให้ระหว่างผ่าตัดศัลยแพทย์ต้องคาดเดาขอบเขตของรอยโรค ผลก็คือ บางครั้งตัดออกไม่ครบ หรือขอบ (margin) ใกล้เกินไป จนต้องเรียกผู้ป่วยกลับมาผ่าตัดซ้ำหลังได้ผล pathology
Re-excision Rate ของ DCIS ในระดับสากล:
โรงพยาบาลทั่วไป: 25-35%
ศูนย์เฉพาะทางเต้านม (มาตรฐาน): 15-20%
ศูนย์เฉพาะทางที่มี Specimen Radiography in OR: 8-12%
Specimen Radiography ทำงานอย่างไร
ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ เรามี เครื่อง X-ray ตรวจชิ้นเนื้อ (Intraoperative Specimen Radiography) ในห้องผ่าตัด — ทันทีที่ศัลยแพทย์ตัดชิ้นเนื้อ DCIS ออก เราจะถ่าย X-ray ชิ้นนั้นบนโต๊ะผ่าตัดเพื่อตรวจสอบ 3 จุดสำคัญ:
1. Microcalcifications ที่ตั้งเป้าหมายไว้ครบหรือไม่ — เปรียบเทียบกับ mammogram ก่อนผ่าตัด
2. ระยะของ Microcalcifications ห่างจากขอบของชิ้นเนื้อมากแค่ไหน — ดูว่า margin ปลอดหรือไม่
3. มี Suspicious Calcifications ที่หลุดเหลือไหม — ที่อาจต้องตัดเพิ่ม
ถ้าผล X-ray ชิ้นเนื้อพบว่า margin ใกล้เกินไป หรือยังมี calcifications หลงเหลือ ศัลยแพทย์สามารถตัดเนื้อเยื่อเพิ่มทันทีในห้องผ่าตัดเดียวกัน — โดยที่ผู้ป่วยยังคงอยู่ภายใต้การวางยาสลบ ไม่ต้องมาผ่าตัดซ้ำในวันอื่น
ประโยชน์ที่ผู้ป่วยจะได้รับ
ลด Re-excision Rate — จาก 25-35% เหลือ 8-12%
ลดความเครียดและความวิตกกังวล — รู้ผล margin ทันทีในห้องผ่าตัด ไม่ต้องรอ pathology 7-14 วัน
ลดค่าใช้จ่ายและเวลา — ไม่ต้องผ่าตัดซ้ำ ไม่ต้องวางยาสลบรอบสอง
ผลลัพธ์ที่ดีกว่าทาง cosmetic — แผลเดียว ไม่ต้องเปิดซ้ำ
ไม่ล่าช้าการรักษาต่อเนื่อง — เริ่มฉายแสง/ฮอร์โมนได้ตามเวลา
เพิ่มความมั่นใจในผลการรักษามะเร็ง — margin ปลอดแต่แรกเลี่ยงความเสี่ยงต่อ local recurrence
งานวิจัยจาก Layfield et al. (Br J Surg 2012) และ McCormick et al. (Ann Surg Oncol 2004) ยืนยันว่าการใช้ Intraoperative Specimen Radiography ลด Re-excision Rate ในการผ่าตัด DCIS และ Early Breast Cancer ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
เทคนิคนี้ทำงานควบคู่กับ Scout Radar Localization ที่ระบุตำแหน่ง DCIS ที่คลำไม่พบ — ทั้งสองเทคโนโลยีรวมกันทำให้การผ่าตัด DCIS ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์มี accuracy สูงเป็นพิเศษ
การติดตามและ Recurrence Risk หลังรักษา DCIS
ผู้ป่วย DCIS หลังการรักษาควรติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อตรวจการกลับเป็นซ้ำหรือเกิดมะเร็งใหม่
ปี 1-5: ตรวจร่างกายและ Mammogram ทุก 6-12 เดือน
ปี 5 เป็นต้นไป: Mammogram ปีละครั้ง
ความเสี่ยงในการกลับเป็นซ้ำ (Lumpectomy + Radiation): ~10-15% ใน 10 ปี
ครึ่งหนึ่งของการกลับเป็นซ้ำ เป็น DCIS อีกครั้ง อีกครึ่งกลายเป็น Invasive Cancer
ความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งใหม่ที่เต้านมอีกข้าง: ~5-10% ใน 10 ปี
ทำไมต้องเลือกรักษา DCIS ที่นมะรักษ์
Intraoperative Specimen Radiography ในห้องผ่าตัด — ลด Re-excision Rate อย่างมีนัยสำคัญ
Hologic 3D Mammogram + Genius AI — ตรวจพบ microcalcifications ได้แม่นยำตั้งแต่ระยะแรก
Scout Radar Localization — ระบุตำแหน่ง DCIS ที่คลำไม่พบได้แม่นยำในระดับมิลลิเมตร
IORT (Intrabeam 600) — ทางเลือกสำหรับ DCIS ในเคสที่เข้าเกณฑ์
ทีมศัลยแพทย์เต้านมเฉพาะทาง 5 ท่าน — multidisciplinary approach
อายุรแพทย์มะเร็งวิทยา — สำหรับวางแผน endocrine therapy
Hidden Scar + Oncoplastic Surgery — สำหรับผลลัพธ์ทาง cosmetic ที่ดี
ปรัชญา "เหมือนมาเที่ยวบ้านเพื่อน" — High Tech, High Touch
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
DCIS เป็นมะเร็งจริงไหม?
DCIS เป็นมะเร็งระยะ 0 (Stage 0 Breast Cancer) — เป็นมะเร็งทางพยาธิวิทยาแต่ยังไม่ลุกลามออกนอกท่อน้ำนม จึงไม่สามารถกระจายไปอวัยวะอื่น ถือเป็น "pre-invasive" หรือ "non-invasive" ในระยะนี้ การรักษาเหมาะสมจะทำให้หายขาดได้ในเกือบทุกราย
DCIS ลุกลามได้ไหม?
DCIS เองยังไม่ลุกลาม (in situ) แต่ถ้าไม่รักษา ประมาณ 30-50% ของ DCIS จะพัฒนาเป็น Invasive Cancer ภายใน 10-20 ปี ขึ้นกับ grade ของ DCIS — High Grade DCIS มีความเสี่ยงสูงกว่า Low Grade DCIS ดังนั้นแพทย์จึงแนะนำให้รักษาทุกราย
DCIS ผ่าตัดแล้วต้องผ่าตัดซ้ำไหม?
ขึ้นกับว่าการผ่าตัดครั้งแรกตัดได้ครบและ margin ปลอดหรือไม่ ที่โรงพยาบาลทั่วไป Re-excision Rate ของ DCIS อยู่ที่ 25-35% เพราะ DCIS มักตรวจพบจาก microcalcifications ที่คลำไม่พบ ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ เราใช้ Intraoperative Specimen Radiography ตรวจชิ้นเนื้อในห้องผ่าตัดทันที — ถ้าพบว่า margin ใกล้เกินไปสามารถตัดเพิ่มในวันเดียวกันได้ ทำให้ Re-excision Rate ของเราต่ำมาก
DCIS ต้องเคมีบำบัดไหม?
ปกติไม่ต้อง — DCIS เป็นมะเร็งระยะ 0 ที่ยังไม่ลุกลาม จึงไม่จำเป็นต้องใช้เคมีบำบัด การรักษาหลักคือการผ่าตัด ฉายแสง และในกรณี ER-positive อาจใช้ฮอร์โมนบำบัด (Tamoxifen หรือ Aromatase Inhibitor)
DCIS ใช้ IORT (Intrabeam) แทนการฉายแสงปกติได้ไหม?
ได้ในบางเคส — IORT สำหรับ DCIS เหมาะกับผู้ป่วยที่ อายุ ≥ 50 ปี, Low to Intermediate Grade, ขนาด ≤ 2.5 ซม., Single focus, Margin ≥ 2 มม. และ ER-positive ทีมแพทย์ของเราจะประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคลตามแนวทาง TARGIT-A protocol
DCIS กลับมาเป็นซ้ำได้ไหม?
ได้ — ความเสี่ยงในการกลับมาเป็นซ้ำที่เต้านมข้างเดิมหลัง Lumpectomy + Radiation อยู่ที่ ~10-15% ใน 10 ปี ครึ่งหนึ่งกลับมาเป็น DCIS อีก ครึ่งหนึ่งกลายเป็น Invasive Cancer การติดตามด้วย Mammogram เป็นประจำจึงสำคัญมาก
มี Gene Test สำหรับ DCIS ที่ช่วยตัดสินใจไหม?
มี — Oncotype DX DCIS Score เป็น genetic test ที่ดูยีน 12 ตัวจากชิ้นเนื้อ DCIS เพื่อประเมินความเสี่ยงในการกลับเป็นซ้ำที่ 10 ปี ใช้ในการตัดสินใจว่าผู้ป่วยจำเป็นต้องฉายแสงหลัง Lumpectomy หรือไม่ — เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ต้องการข้อมูลเชิงลึกในการตัดสินใจ
DCIS ตรวจพบเร็วเพราะอะไร?
เพราะ DCIS มักตรวจพบจาก Mammogram screening ที่เห็น microcalcifications — จุดหินปูนเล็กๆ ในเต้านม ที่คลำไม่พบและไม่มีอาการ การตรวจ Mammogram เป็นประจำตามคำแนะนำ (อายุ 40+ ทุก 1-2 ปี) จึงเป็นกุญแจสำคัญในการตรวจพบ DCIS ในระยะที่รักษาง่ายและหายขาดได้ — เครื่อง Hologic 3D Mammogram + Genius AI ที่นมะรักษ์ตรวจพบ microcalcifications ได้แม่นยำมากกว่า Mammogram 2D ปกติ
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านม ตั้งอยู่บนถนนเพชรบุรีตัดใหม่ กรุงเทพฯ ภายใต้ปรัชญา "เหมือนมาเที่ยวบ้านเพื่อน" — High Tech, High Touch ที่ผสานเทคโนโลยีระดับสากลกับการดูแลด้วยความเข้าใจ
หากต้องการ ปรึกษาเรื่อง DCIS หรือ ขอ Second Opinion ติดต่อได้ที่:
หมายเหตุ: ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล แนวทางการรักษาที่เหมาะสมขึ้นกับลักษณะของโรคและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม
แหล่งอ้างอิง
NCCN Clinical Practice Guidelines — Breast Cancer (Version 2.2025) — DCIS Section
Vaidya JS, et al. TARGIT-A Trial — IORT for Early Breast Cancer including DCIS. BMJ 2020;370:m2836
Layfield DM, et al. Intraoperative Specimen Radiography. Br J Surg 2012
McCormick JT, et al. Intraoperative Specimen Radiography reduces Re-excision Rate. Ann Surg Oncol 2004
Solin LJ, et al. Oncotype DX DCIS Score — Genomic Test for DCIS Recurrence Risk
ความคิดเห็น