หัวนมเปลี่ยน/บุ๋ม/หดเข้า — เกิดอะไรขึ้น? Visual Guide
- ป้าหมอนุช
- 3 ชั่วโมงที่ผ่านมา
- ยาว 5 นาที
การเปลี่ยนแปลงของหัวนมแบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก — Congenital (เป็นมาแต่กำเนิด) และ Acquired (เพิ่งเกิดขึ้น) · หัวนมบุ๋มที่เป็นมาตั้งแต่เด็กหรือวัยรุ่น (Congenital Nipple Inversion) มักไม่อันตราย พบใน 10-20% ของผู้หญิงทั่วไป · 🚨 แต่ Acquired Nipple Inversion — หัวนมที่เพิ่งบุ๋ม หดเข้า หรือเฉียงข้างไปข้างใดข้างหนึ่งในผู้หญิงอายุ > 30-40 ปี เป็นสัญญาณที่ต้องตรวจเพราะอาจเป็นมะเร็งเต้านม, Paget's Disease, หรือ Duct Ectasia · ผื่น/แผลที่หัวนมที่ไม่หายใน 2 สัปดาห์ ต้องทำ Skin Punch Biopsy เพื่อแยก Paget's Disease
หัวนมเปลี่ยนแปลงพบบ่อยแค่ไหน
การเปลี่ยนแปลงของหัวนมเป็นปัญหาที่ผู้หญิงสังเกตได้บ่อย — สิ่งสำคัญคือต้องแยกระหว่าง Congenital (ตั้งแต่กำเนิด/ไม่อันตราย) และ Acquired (เพิ่งเกิด/ต้องตรวจ)
ข้อมูลสำคัญ:
Congenital Nipple Inversion — พบใน 10-20% ของผู้หญิงทั่วไป · ไม่อันตราย
Acquired Nipple Inversion — Risk มะเร็งสูงขึ้นมาก · ต้องตรวจประเมินทุกราย
Paget's Disease — มะเร็งเต้านมรูปแบบหายาก พบ 1-3% ของมะเร็งเต้านมทั้งหมด · มีการเปลี่ยนแปลงที่หัวนม
80-90% ของ Paget's Disease มี DCIS หรือ Invasive Cancer ในเต้านมด้วย
Acquired Nipple Inversion ในผู้หญิงอายุ > 40 ปี — มี Risk มะเร็งสูงสุด ต้องตรวจอย่างเร่งด่วน
Congenital vs Acquired Nipple Inversion — แยกอย่างไร
ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดในการประเมินหัวนมที่บุ๋มเข้าใน
💚 Congenital Nipple Inversion (ตั้งแต่กำเนิด — ไม่อันตราย)
เป็นมาตั้งแต่วัยรุ่น (Puberty) หรือก่อนหน้านั้น
ส่วนใหญ่เป็นทั้ง 2 ข้าง
เกิดจากท่อน้ำนมสั้นหรือ Connective tissue ดึงหัวนมเข้าใน
สามารถดึงออกได้บ้างเมื่อกระตุ้น (Grade 1-2)
คงที่ ไม่เปลี่ยนแปลง
ไม่มีก้อน ไม่มีน้ำเหลือง ไม่มีผิวเปลี่ยน
🚨 Acquired Nipple Inversion (เพิ่งเกิด — ต้องตรวจ)
เพิ่งเกิดขึ้นในผู้ใหญ่ (มักหลังอายุ 30-40 ปี)
ส่วนใหญ่เป็นข้างเดียว
หัวนมที่เคยปกติ เปลี่ยนแปลงในระยะเป็นสัปดาห์ถึงเดือน
ดึงออกยาก ติดในเข้าด้านลึก (Grade 3)
อาจร่วมกับก้อน น้ำเหลือง หรือผิวเปลี่ยน
หัวนมเฉียงไปทางก้อนมะเร็ง
กฎสำคัญ: หัวนมที่ เพิ่งเปลี่ยนแปลง + ข้างเดียว + ในผู้หญิงอายุ > 30 ปี = ต้องตรวจประเมินภายใน 1 สัปดาห์ — ห้ามรอ
Han's Classification — ระดับความรุนแรงของ Nipple Inversion
ระบบจัดระดับมาตรฐานที่ใช้สำหรับ Congenital Nipple Inversion เพื่อวางแผนการรักษา
Grade 1: Mild Inversion
หัวนมบุ๋มเล็กน้อย
ดึงออกได้ง่ายและคงค้างได้ชั่วคราว
ท่อน้ำนมปกติ
Connective tissue เปลี่ยนแปลงน้อย
ส่วนใหญ่ให้นมบุตรได้ปกติ
รักษาด้วย Niplette หรือ Nipple Stimulation
Grade 2: Moderate Inversion
หัวนมบุ๋มปานกลาง
ดึงออกได้แต่กลับเข้าทันที
ท่อน้ำนมเริ่มสั้น
Connective tissue Fibrosis บางส่วน
ให้นมบุตรอาจมีปัญหา
รักษา: Niplette + Surgical correction (Preserving lactation)
Grade 3: Severe Inversion
หัวนมบุ๋มลึก
ดึงออกไม่ได้เลย
ท่อน้ำนมสั้นมากหรือ Atrophic
Connective tissue Severe fibrosis
ให้นมบุตรไม่ได้
รักษา: Surgical correction (อาจสูญเสียการให้นม)
Paget's Disease of the Nipple — มะเร็งเฉพาะที่หัวนม
Paget's Disease เป็นมะเร็งเต้านมรูปแบบหายากที่เซลล์มะเร็งจาก DCIS หรือ Invasive cancer ใต้เต้านมเคลื่อนตัวขึ้นมาที่ผิวหัวนม
อาการของ Paget's Disease
ผื่นที่หัวนม — แดง คัน ลอก แบบ Eczema
แผลที่หัวนม — ไม่หาย เลือดออกง่าย
ผิวลอกที่หัวนม
คันรุนแรงที่หัวนม
ปวด แสบ เผา
หัวนมแบนหรือบุ๋ม
น้ำเหลือง/เลือดออกจากหัวนม
อาจมีก้อนในเต้านมข้างเดียวกัน (80-90% ของผู้ป่วย)
Paget's vs Eczema — แยกอย่างไร
Eczema (โรคผิวหนัง):
มักเป็นทั้ง 2 ข้าง
เริ่มที่ลานนม (Areola) ก่อนแล้วลามมาหัวนม
ตอบสนองดีกับ Steroid Cream (1-2 สัปดาห์)
เป็นๆ หายๆ
ขอบไม่ชัด
Paget's Disease (มะเร็ง):
ข้างเดียว 95%+
เริ่มที่หัวนมก่อนแล้วลามไปลานนม
ไม่ตอบสนองต่อ Steroid Cream
ค่อยๆ แย่ลง ไม่หายเอง
ขอบชัดเจน
ผิวลอกแบบหนา
⚠️ กฎสำคัญ: ผื่น/ผิวลอกที่หัวนมข้างเดียว ที่ไม่ดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์หลัง Steroid Cream = ต้องทำ Punch Biopsy ของหัวนมเพื่อแยก Paget's Disease
การเปลี่ยนแปลงอื่นๆ ของหัวนมที่ต้องระวัง
1. Nipple Retraction (หัวนมหดเข้า)
ต่างจาก Inversion — Retraction คือหัวนมแบนหรือถูกดึงเข้าด้านในเพียงบางส่วน · เกิดจากก้อนใต้หัวนมที่ดึง Cooper's ligaments เข้า
มักเป็นข้างเดียว
เพิ่งเกิดขึ้น
หัวนมเฉียงไปทางที่มีก้อน
ต้องตรวจ Mammogram + Ultrasound ทันที
2. Nipple Deviation (หัวนมเฉียง)
หัวนมเฉียงไปข้างใดข้างหนึ่ง · ผิดปกติเสมอถ้าเป็นข้างเดียว · บ่งบอกว่ามีก้อนหรือพังผืดดึงหัวนม
3. Nipple Flattening (หัวนมแบน)
หัวนมที่เคย Protrude (ยื่นออก) กลายเป็นแบน · เกิดจาก mass effect ใต้เต้านม · ต้องตรวจ imaging
4. Nipple Discharge (น้ำเหลืองจากหัวนม)
น้ำเหลือง โดยเฉพาะสีเลือด ออกเอง ข้างเดียว เป็นสัญญาณที่ต้องตรวจ
อ่านเพิ่มเติม: น้ำเหลือง/น้ำนมไหลจากหัวนม ผิดปกติไหม?
5. Skin Changes around Nipple
ผิวแดง — Eczema, Mastitis, IBC, Paget's
ผิวหนาขึ้น — IBC, Locally Advanced Cancer
ผิวลอก — Eczema, Paget's, Yeast infection
ผิวเปลือกส้ม — IBC
6. Color Changes (สีของหัวนม)
คล้ำขึ้น — Normal ในการตั้งครรภ์, หลังคลอด, ขึ้นกับฮอร์โมน
ขาวซีด — Raynaud's phenomenon ของหัวนม, Vasospasm
น้ำเงิน/ม่วง — Mondor's disease, Cyanosis
สาเหตุของ Acquired Nipple Inversion
1. Breast Cancer
สาเหตุที่อันตรายที่สุด — มะเร็งใต้หัวนมดึง Cooper's ligaments เข้าทำให้หัวนมบุ๋ม
Invasive Ductal Carcinoma
Invasive Lobular Carcinoma
DCIS ที่ central location
Inflammatory Breast Cancer
อ่านเพิ่มเติม: ผิวเต้านมแดง บุ๋ม เปลือกส้ม — Inflammatory Breast Cancer
2. Duct Ectasia
ท่อน้ำนมขยายและอักเสบเรื้อรัง · พบในผู้หญิงวัย 40-60 ปี · มักมีน้ำเหลืองสีเขียว/น้ำตาลร่วมด้วย · ไม่ใช่มะเร็ง
3. Periductal Mastitis
การอักเสบเรื้อรังรอบท่อน้ำนม · พบในผู้สูบบุหรี่ · มักทำให้เกิด Periductal abscess และ Fistula
4. Post-Surgical / Post-Trauma
หลังการผ่าตัดเต้านม โดยเฉพาะ Lumpectomy ที่อยู่ใกล้หัวนม หรือ Reduction Mammoplasty · พังผืดดึงหัวนม
5. Tuberculosis Mastitis
วัณโรคของเต้านม · พบในประเทศที่ TB ระบาด · มีก้อน + sinus tract + ต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ + ไข้เรื้อรัง
6. Aging Process
การเปลี่ยนแปลงของเต้านมตามอายุ · Cooper's ligaments หย่อน + Glandular tissue atrophy · ในผู้สูงอายุที่ไม่มีสาเหตุอื่น
เมื่อไหร่ต้องไปพบแพทย์
🚨 พบแพทย์ภายใน 1 สัปดาห์ (Urgent)
หัวนมที่เพิ่งบุ๋มเข้าใน/หดเข้าในผู้ใหญ่
หัวนมเฉียงไปข้างใดข้างหนึ่ง
ผื่น/แผลที่หัวนมที่ไม่หายภายใน 2 สัปดาห์
น้ำเหลืองสีเลือดจากหัวนม
ก้อนใต้หัวนมหรือลานนม
ผิวหัวนมหนาขึ้น แดง หรือเปลือกส้ม
🟠 พบแพทย์ภายใน 2-4 สัปดาห์
หัวนมแบนหรือ Protrude น้อยลงเรื่อยๆ
Eczema-like rash ที่หัวนมข้างเดียว
คันรุนแรงต่อเนื่องที่หัวนม
น้ำเหลืองที่เปลี่ยนสีหรือ pattern
🟡 ปรึกษาแพทย์ภายใน 1-3 เดือน (ถ้าต้องการ)
Congenital Inversion ที่ต้องการแก้ไขเพื่อความสวยงาม
Congenital Inversion ที่จะให้นมบุตรในอนาคต
Inversion ที่ทำให้เกิด hygiene problems
Before/After Visual Guide — ตรวจหัวนมเองอย่างถูกต้อง
ขั้นตอนที่ 1: การดูในกระจก (Inspection)
ท่าที่ 1: มือปล่อยข้างลำตัว
ยืนหน้ากระจกในที่สว่าง
ดูหัวนมทั้ง 2 ข้าง
เปรียบเทียบความสมมาตร — ขนาด รูปร่าง ตำแหน่ง
สังเกตว่าหัวนมยื่นออก (Protrude) หรือบุ๋มเข้า (Inverted)
ดูทิศทาง — เฉียงไปด้านใดด้านหนึ่งไหม
ดูผิว — ลอก แดง แผล
ท่าที่ 2: ยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ
Cooper's ligaments จะตึงขึ้น
รอยบุ๋ม หรือ Retraction จะเห็นชัดขึ้น
เปรียบเทียบกับท่าที่ 1
ท่าที่ 3: เกร็งกล้ามเนื้ออก
กดมือเข้าด้วยกันที่หน้าอก
เกร็ง Pectoralis muscle
รอยบุ๋มที่ซ่อนอยู่จะเห็นชัด
เหมาะสำหรับตรวจหา Tethering
ขั้นตอนที่ 2: การคลำหัวนม
ใช้นิ้วชี้ + กลาง
คลำรอบหัวนม + ใต้ลานนม
ตรวจหาก้อน
บีบหัวนมเบาๆ ดูน้ำเหลือง (ทำ 1 ครั้งต่อเดือน — ไม่ควรบีบบ่อย)
บันทึกภาพถ่าย
ถ่ายรูปหัวนมเดือนละครั้งจากมุมเดิม แสงเดียวกัน
ช่วยติดตามการเปลี่ยนแปลง
นำไปแสดงให้แพทย์ดูเปรียบเทียบ
เก็บใน private folder
การตรวจวินิจฉัย
1. Clinical Examination
ดูและคลำเต้านม 2 ข้าง
ตรวจในท่ายืน ท่านอน ท่ายกแขน
ประเมินทิศทาง การเคลื่อนไหวของหัวนม
คลำใต้หัวนม
ตรวจต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้
2. Imaging
Mammogram — สำหรับอายุ ≥ 40 ปี · ตรวจหาก้อน Microcalcifications
Ultrasound — ทุกอายุ · ตรวจ Subareolar mass
Breast MRI — Sensitive สำหรับ Paget's และ Occult cancer
3. Skin Punch Biopsy ของหัวนม
จำเป็นสำหรับ Suspected Paget's Disease — เจาะชิ้นเนื้อ 3-4 mm ที่หัวนม · ใช้ยาชาเฉพาะที่ · Pathology จะดู Paget cells
4. Core Needle Biopsy
ถ้ามีก้อนใต้หัวนม — ทำ Ultrasound-guided Core Needle Biopsy · ดู Histology + IHC (ER/PR/HER2)
5. Subareolar Duct Excision
ถ้า Imaging ไม่ชัดเจนแต่ยังสงสัย — อาจต้องผ่าตัดเอา Subareolar ducts ออก · เพื่อวินิจฉัยและรักษา
การรักษา
Congenital Inversion — รักษาเพื่อความสวยงาม / ให้นมบุตร
Niplette — Suction device ใช้ต่อเนื่อง 8 ชม./วัน นาน 3 เดือน · ดีสำหรับ Grade 1-2
Manual stimulation — กระตุ้นหัวนมเพื่อให้ดึงออก
Surgical correction — Preserving duct techniques (Grade 1-2) หรือ Duct division (Grade 3)
Paget's Disease
ต้องการการรักษาเหมือนมะเร็งเต้านม:
Mastectomy (มาตรฐาน) — เอาเต้านมทั้งหมดออก
Lumpectomy + Whole Breast Radiation — สำหรับ DCIS ที่จำกัดเฉพาะหัวนมและบริเวณใกล้เคียง
Sentinel Lymph Node Biopsy
Adjuvant therapy ตามผล Pathology
Acquired Inversion จาก Breast Cancer
ขึ้นกับชนิดและระยะของมะเร็ง — Lumpectomy + Radiation / Mastectomy + Reconstruction
อ่านเพิ่มเติม: ผ่าตัดมะเร็งเต้านม — ทุกเรื่องที่ควรรู้
Duct Ectasia / Periductal Mastitis
Antibiotics สำหรับ acute infection
Major Duct Excision (Hadfield's procedure) ถ้ามีอาการรบกวน
หยุดสูบบุหรี่
การประเมินหัวนมเปลี่ยนที่โรงพยาบาลนมะรักษ์
ในฐานะโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านม เรามีทีมแพทย์และเทคโนโลยีที่พร้อมประเมินการเปลี่ยนแปลงของหัวนมอย่างละเอียด
บริการตรวจที่นมะรักษ์
Clinical Examination ละเอียด — โดยศัลยแพทย์เต้านม Fellowship-trained · ประเมิน Inversion grade · หา Subareolar mass
Hologic 3D Mammography + Genius AI — ตรวจหา Microcalcifications + Subareolar masses
High-Resolution Breast Ultrasound — ดู Retroareolar area อย่างละเอียด
Skin Punch Biopsy ของหัวนม — ในเคสที่สงสัย Paget's Disease · ทำในห้องตรวจ
Breast MRI — สำหรับ Suspected Paget's
Multidisciplinary referral — Dermatologist สำหรับ Eczema-like rash
Oncoplastic Surgery — ถ้าต้อง Mastectomy พร้อมรักษา cosmetic outcome
Niplette + Surgical correction — สำหรับ Congenital Inversion ที่ต้องการแก้ไข
ปรัชญา High Tech, High Touch
ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ "เหมือนมาเที่ยวบ้านเพื่อน" หมายถึง เราเข้าใจว่าการเปลี่ยนแปลงของหัวนมเป็นเรื่องที่กังวลใจและส่วนตัว — ทีมแพทย์และพยาบาลของเราดูแลด้วยความเข้าใจ ให้คำปรึกษาอย่างละเอียด และวางแผนการตรวจวินิจฉัยที่เหมาะสม ลดความกังวลและให้ความมั่นใจ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หัวนมบุ๋มตั้งแต่เด็กอันตรายไหม?
ไม่อันตราย — Congenital Nipple Inversion พบใน 10-20% ของผู้หญิงทั่วไป เป็นเรื่องที่เกิดมาแต่กำเนิดเนื่องจากท่อน้ำนมสั้นหรือ Connective tissue ดึงหัวนมเข้าใน ไม่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม สามารถรักษาเพื่อความสวยงามหรือเพื่อการให้นมบุตรได้ ด้วย Niplette หรือ Surgical correction
หัวนมเพิ่งบุ๋มเข้าในตอนอายุ 40 ปี อันตรายไหม?
อันตราย — Acquired Nipple Inversion ในผู้หญิงอายุ > 30-40 ปี เป็น red flag สำคัญที่ต้องตรวจประเมินภายใน 1 สัปดาห์ สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ Breast Cancer, Paget's Disease, Duct Ectasia, Periductal Mastitis ต้องทำ Mammogram + Ultrasound และ Biopsy ถ้าจำเป็น
Niplette ใช้ได้ผลจริงไหม?
ใช้ได้ผลใน Grade 1-2 — Niplette เป็น Suction device ที่ใส่ทับหัวนมและสร้าง gentle suction ค่อยๆ ดึงหัวนมออก ใช้ 8 ชม./วัน นาน 3 เดือน ประสบความสำเร็จประมาณ 70-90% ใน Grade 1-2 แต่ไม่ค่อยได้ผลใน Grade 3 ที่ต้องผ่าตัด
ผ่าตัดแก้หัวนมบุ๋มกระทบการให้นมบุตรไหม?
ขึ้นกับเทคนิคที่ใช้ — Preserving duct techniques (สำหรับ Grade 1-2) ไม่ตัดท่อน้ำนม สามารถให้นมบุตรได้ปกติประมาณ 80-90% ของผู้ป่วย ส่วน Duct division (สำหรับ Grade 3) ต้องตัดท่อน้ำนม จึงไม่สามารถให้นมบุตรได้ ดังนั้นถ้าวางแผนมีลูก ควรแจ้งแพทย์ก่อนผ่าตัด
Paget's Disease รักษาหายไหม?
ขึ้นกับว่ามี Invasive component หรือไม่ — Paget's Disease ที่ limited เฉพาะหัวนม (Pure Paget's) หรือร่วมกับ DCIS เท่านั้น มี 5-year survival rate > 90% ส่วน Paget's ที่มี Invasive Cancer ร่วมด้วย Prognosis ขึ้นกับ stage, grade, และ molecular subtype ของ invasive cancer — แต่โดยรวมการตรวจพบเร็วและรักษาครบให้ผลลัพธ์ที่ดี
หัวนมแบนลงตามอายุ ปกติไหม?
ปกติบางส่วน — การเปลี่ยนแปลงของเต้านมตามอายุ (Cooper's ligaments หย่อน, Glandular atrophy) อาจทำให้หัวนมดูแบนลงได้ในผู้สูงอายุ ปกติทั้ง 2 ข้าง เกิดช้าๆ และไม่มีอาการอื่นร่วม อย่างไรก็ตามถ้าเปลี่ยนแปลงเร็ว ข้างเดียว หรือมีก้อน/น้ำเหลือง/ผิวเปลี่ยน ต้องตรวจประเมิน
ผื่นที่หัวนมจาก Eczema vs Paget's แยกอย่างไร?
Eczema มักเป็นทั้ง 2 ข้าง เริ่มที่ลานนมก่อน ตอบสนองดีกับ Steroid Cream ภายใน 1-2 สัปดาห์ และเป็นๆ หายๆ ส่วน Paget's มักเป็นข้างเดียว เริ่มที่หัวนมก่อน ไม่ตอบสนองต่อ Steroid และค่อยๆ แย่ลง — กฎสำคัญ: ถ้าผื่นที่หัวนมไม่ดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์หลังใช้ Steroid Cream ต้อง Skin Punch Biopsy
หัวนมเฉียงไปข้างเดียวอันตรายไหม?
อันตราย — Nipple deviation (หัวนมเฉียง) ที่เพิ่งเกิดข้างเดียว มักบ่งบอกว่ามีก้อนหรือพังผืดใต้เต้านมที่ดึงหัวนม ต้องตรวจ Mammogram + Ultrasound ทันที โดยเฉพาะในผู้หญิงอายุ > 40 ปี ที่ไม่มีประวัติการผ่าตัดเต้านมมาก่อน
ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเต้านมที่โรงพยาบาลนมะรักษ์
หากคุณ พบการเปลี่ยนแปลงของหัวนม โดยเฉพาะ หัวนมเพิ่งบุ๋ม/หดเข้า/เฉียง หรือมีผื่นที่ไม่หาย ติดต่อทีมแพทย์ได้ที่:
โทร: 02-059-0245
LINE: @namarak (page.line.me/vfg3683z)
อ่านเพิ่มเติม
เกี่ยวกับผู้เรียบเรียง
รศ.พญ.เยาวนุช คงด่าน — ศัลยแพทย์เต้านม + Surgical Oncologist · ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการโรงพยาบาลนมะรักษ์ · นายกสมาคมโรคเต้านมแห่งประเทศไทย (Thai Breast Disease Society — TBS)
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นการให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยและคำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ การเปลี่ยนแปลงของหัวนม โดยเฉพาะที่เพิ่งเกิดข้างเดียวในผู้ใหญ่ ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางเต้านมโดยเร็ว
แหล่งอ้างอิง
Han S, Hong YG. The inverted nipple: its grading and surgical correction. Plastic and Reconstructive Surgery 1999
NCCN Clinical Practice Guidelines — Breast Cancer (Version 2.2025)
Sukumvanich P et al. The role of skin biopsy in Paget's disease. Breast Cancer Research and Treatment 2008
Caliskan M et al. Paget's disease of the breast: diagnosis, treatment, and outcome. Breast Cancer Research and Treatment 2008
ACR BI-RADS Atlas 5th Edition — American College of Radiology
ความคิดเห็น