
มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำและแพร่กระจาย: อาการ การตรวจ และการรักษา อัปเดตปี 2026
มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำ คือการที่มะเร็งกลับมาหลังรักษาครบแล้ว อาจกลับมา เฉพาะที่ (เต้านม ผนังทรวงอก หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณเดิม) หรือ แพร่กระจาย ไปอวัยวะอื่น เช่น กระดูก ปอด ตับ หรือสมอง การกลับเป็นซ้ำเฉพาะที่ยังมีโอกาสรักษาให้หายขาด ส่วนระยะแพร่กระจายแม้มักไม่หายขาด แต่ปัจจุบันผู้ป่วยจำนวนมากควบคุมโรคได้นานหลายปีด้วยยาที่เลือกตามชนิดของมะเร็ง ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ทีมแพทย์สหสาขาวางแผนการรักษาตามแนวทาง NCCN และ ESMO ฉบับล่าสุดปี 2026
มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำได้อย่างไร และเมื่อไร
แม้ผ่าตัดและรักษาครบ เซลล์มะเร็งจำนวนน้อยมากอาจหลงเหลืออยู่และเติบโตขึ้นใหม่ในภายหลัง ช่วงเวลาที่กลับมาต่างกันตามชนิด
TNBC และ HER2 บวก: มักกลับมาในช่วง 2–5 ปีแรก หลังพ้น 5 ปีความเสี่ยงลดลงมาก
HR+/HER2−: กลับมาได้ทั้งช่วงแรกและหลังจาก 5–10 ปีไปแล้ว จึงต้องกินยาต้านฮอร์โมนให้ครบและติดตามระยะยาว
ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อก้อนใหญ่ ต่อมน้ำเหลืองกระจายหลายต่อม หรือยังมีมะเร็งเหลือหลังให้ยาก่อนผ่าตัด
อาการที่ควรพบแพทย์
คลำพบก้อนใหม่ที่เต้านม ผนังทรวงอก แผลผ่าตัด รักแร้ หรือเหนือไหปลาร้า
ผื่นแดง ผิวหนาตัว หรือแผลที่ผนังทรวงอกไม่หาย
ปวดกระดูกต่อเนื่อง โดยเฉพาะตอนกลางคืน หรือปวดหลังที่ไม่ดีขึ้น
ไอเรื้อรัง หอบเหนื่อย
แน่นท้องด้านขวาบน ตาเหลือง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน แขนขาอ่อนแรง หรือชัก
อาการเหล่านี้อาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้ แต่ควรพบแพทย์เพื่อตรวจ ไม่ควรรอถึงนัดครั้งถัดไป
การตรวจติดตามหลังรักษา
การติดตามมาตรฐานคือซักประวัติและตรวจร่างกายทุก 3–6 เดือนในช่วงแรก แล้วห่างขึ้น ร่วมกับแมมโมแกรมปีละครั้ง การตรวจสแกนทั้งตัวหรือตรวจค่ามะเร็งในเลือดเป็นประจำในผู้ที่ไม่มีอาการ ไม่ได้ช่วยให้อยู่ได้นานขึ้น จึงไม่แนะนำ การตรวจ ctDNA เพื่อหามะเร็งตกค้างยังอยู่ในงานวิจัย
เมื่อสงสัยว่ากลับเป็นซ้ำ — ตรวจอะไรบ้าง
เจาะชิ้นเนื้อยืนยัน — สำคัญมาก เพราะช่วยแยกจากโรคอื่น และ ตรวจ ER, PR, HER2 ซ้ำ ซึ่งอาจเปลี่ยนจากเดิมและเปลี่ยนการรักษาได้
ตรวจภาพทั้งตัว เช่น CT scan, Bone scan หรือ PET/CT เพื่อดูว่ามีการแพร่กระจายที่อื่นหรือไม่
ตรวจตัวบ่งชี้ทางพันธุกรรม ในระยะแพร่กระจาย เช่น ESR1, PIK3CA, BRCA, PD-L1 และระดับ HER2-low เพื่อเลือกยาที่ตรงกับมะเร็ง
ตรวจยีน BRCA จากเลือด หากยังไม่เคยตรวจ
การกลับเป็นซ้ำเฉพาะที่ (Locoregional recurrence) — ยังมีโอกาสหายขาด
หลังผ่าตัดสงวนเต้า: มักผ่าตัดเต้านมออก (Mastectomy) และประเมินต่อมน้ำเหลือง บางรายที่เข้าเกณฑ์อาจผ่าตัดสงวนเต้าซ้ำร่วมกับการฉายแสงซ้ำ
หลังตัดเต้านม (ผนังทรวงอก): ผ่าตัดก้อนออกให้ได้ขอบปลอดมะเร็ง และฉายแสงหากยังไม่เคยฉายบริเวณนั้น
ต่อมน้ำเหลืองบริเวณเดิม: ผ่าตัดและ/หรือฉายแสง
ยาเสริมหลังผ่าตัด: ตามชนิดของมะเร็ง เช่น ยาต้านฮอร์โมนในชนิด HR+ ยามุ่งเป้า HER2 ในชนิด HER2 บวก และพิจารณาเคมีบำบัดในชนิด ER ลบ
การแพร่กระจาย (Metastatic breast cancer) — หลักการรักษา
การรักษาหลักคือ ยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย เลือกตามชนิดและตัวบ่งชี้ของมะเร็ง เป้าหมายคือควบคุมโรคให้นานที่สุดพร้อมคุณภาพชีวิตที่ดี โดยเปลี่ยนยาเป็นขนาน ๆ เมื่อโรคลุกลาม
HR+/HER2−: ยาต้านฮอร์โมน + CDK4/6 inhibitor ขนานแรก ติดตาม ESR1 แล้วเลือกยาตามตัวบ่งชี้ เช่น Camizestrant, Elacestrant, Capivasertib, Gedatolisib และยา ADC — ดู HR+/HER2−
HER2 บวก: THP ตามด้วยยาคงสภาพ (± Palbociclib หรือ Tucatinib) หรือ T-DXd + Pertuzumab — ดู HER2 บวก
TNBC: ภูมิคุ้มกันบำบัดร่วมกับเคมีบำบัดหรือ Sacituzumab ในผู้ที่ PD-L1 บวก หรือ Dato-DXd / Sacituzumab เมื่อใช้ภูมิคุ้มกันบำบัดไม่ได้ — ดู TNBC
HER2-low / ultralow: เพิ่มทางเลือกยา T-DXd — ดู HER2-low
BRCA กลายพันธุ์จากพันธุกรรม: ยา PARP inhibitor (Olaparib, Talazoparib)
การผ่าตัดหรือฉายรังสีจุดแพร่กระจาย
ผู้ป่วยบางรายมีจุดแพร่กระจายเพียงไม่กี่จุด (Oligometastasis) การศึกษา NRG-BR002 ซึ่งตีพิมพ์ใน Journal of Clinical Oncology เดือน ต.ค. 2026 พบว่าการเพิ่มการฉายรังสีความแม่นยำสูง (SBRT) หรือผ่าตัดทุกจุดร่วมกับยาขนานแรก ไม่เพิ่มระยะปลอดการลุกลามหรืออัตรารอดชีวิต จึงไม่แนะนำเป็นประจำ แต่ยังมีบทบาทในการบรรเทาอาการ เช่น ปวดกระดูก กดทับไขสันหลัง หรือก้อนในสมอง
การแพร่กระจายไปกระดูก
พบบ่อยที่สุด ใช้ยาเสริมกระดูก (Zoledronic acid หรือ Denosumab) ลดการหักของกระดูกและอาการปวด
ฉายแสงระยะสั้นช่วยลดปวดได้ดี บางรายต้องผ่าตัดยึดกระดูก
ควรตรวจสุขภาพฟันก่อนเริ่มยาเสริมกระดูก
การแพร่กระจายไปสมอง
รักษาเฉพาะที่ด้วยการฉายรังสีความแม่นยำสูง (SRS) หรือผ่าตัด ร่วมกับยาที่ผ่านเข้าสมองได้ เช่น T-DXd หรือสูตรที่มี Tucatinib ในชนิด HER2 บวก
ไม่แนะนำตรวจสมองเป็นประจำในผู้ที่ไม่มีอาการ แต่อาจพิจารณาในบางกรณีที่ผลจะเปลี่ยนการรักษา
การดูแลแบบประคับประคองและคุณภาพชีวิต
การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative care) ไม่ได้หมายถึงการหยุดรักษา แต่เป็นการดูแลควบคู่ตั้งแต่ระยะแรกของการแพร่กระจาย เพื่อควบคุมอาการปวด เหนื่อย คลื่นไส้ ดูแลด้านจิตใจของผู้ป่วยและครอบครัว และวางแผนการดูแลล่วงหน้า ซึ่งช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นตลอดการรักษา การเข้าร่วมงานวิจัยทางคลินิกก็เป็นทางเลือกที่ควรพูดคุยกับแพทย์
หมายเหตุสำคัญ: ยาใหม่บางตัวได้รับอนุมัติในสหรัฐฯ หรือยุโรปแล้ว แต่อาจยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนหรือเบิกจ่ายไม่ได้ในประเทศไทย ทีมแพทย์จะแจ้งทางเลือกที่ใช้ได้จริงและค่าใช้จ่ายโดยประมาณ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำแล้ว รักษาหายได้ไหม?
ถ้ากลับมาเฉพาะที่ เช่น เต้านม ผนังทรวงอก หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณเดิม ยังมีโอกาสหายขาดด้วยการผ่าตัด ฉายแสง และยา ส่วนถ้าแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น มักไม่หายขาด แต่ควบคุมโรคได้นานหลายปี
ทำไมต้องเจาะชิ้นเนื้อซ้ำเมื่อกลับเป็นซ้ำ?
เพื่อยืนยันว่าเป็นมะเร็งจริงและตรวจ ER, PR, HER2 ซ้ำ เพราะชนิดของมะเร็งอาจเปลี่ยนจากเดิม ซึ่งทำให้การเลือกยาเปลี่ยนไป
ควรตรวจสแกนทั้งตัวทุกปีหลังรักษาครบไหม?
ไม่แนะนำในผู้ที่ไม่มีอาการ เพราะการตรวจสแกนหรือค่ามะเร็งในเลือดเป็นประจำไม่ได้ช่วยให้อยู่ได้นานขึ้น การติดตามมาตรฐานคือตรวจร่างกายและแมมโมแกรมปีละครั้ง และพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการผิดปกติ
ถ้ามีจุดแพร่กระจายเพียงจุดเดียว ฉายรังสีหรือผ่าตัดออกได้ไหม?
ทำได้เพื่อบรรเทาอาการ แต่การศึกษาล่าสุด NRG-BR002 พบว่าการฉายรังสีหรือผ่าตัดทุกจุดร่วมกับยาไม่ได้ช่วยให้อยู่ได้นานขึ้น แพทย์จะพิจารณาเป็นรายบุคคล
การดูแลแบบประคับประคองคือการหยุดรักษาหรือเปล่า?
ไม่ใช่ เป็นการดูแลอาการและคุณภาพชีวิตควบคู่ไปกับการรักษามะเร็ง ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวรับมือได้ดีขึ้น
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมในกรุงเทพฯ มีทีมศัลยแพทย์เต้านม อายุรแพทย์มะเร็ง รังสีแพทย์ และพยาธิแพทย์ วางแผนการรักษาร่วมกันแบบสหสาขาตามแนวทางสากลล่าสุด หากต้องการปรึกษาหรือขอความเห็นที่สอง ดู บริการรักษามะเร็งเต้านม บริการ Second Opinion หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245
บทความแนวทางการรักษาตามชนิดมะเร็ง
แหล่งอ้างอิง
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 4.2026
de Azambuja E, et al. Metastatic breast cancer: ESMO Clinical Practice Guideline. Ann Oncol 2026
Chmura SJ, et al. NRG-BR002: Metastasis-directed therapy for oligometastatic breast cancer. J Clin Oncol, October 2026
ASCO Breast Cancer Follow-Up and Management After Primary Treatment Guideline
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบแนวทาง: 16 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น