top of page
มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำและแพร่กระจาย: อาการ การตรวจ และการรักษา อัปเดตปี 2026

มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำและแพร่กระจาย: อาการ การตรวจ และการรักษา อัปเดตปี 2026

ป้าหมอนุช
13 ชั่วโมงที่ผ่านมา
ยาว 2 นาที

มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำ คือการที่มะเร็งกลับมาหลังรักษาครบแล้ว อาจกลับมา เฉพาะที่ (เต้านม ผนังทรวงอก หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณเดิม) หรือ แพร่กระจาย ไปอวัยวะอื่น เช่น กระดูก ปอด ตับ หรือสมอง การกลับเป็นซ้ำเฉพาะที่ยังมีโอกาสรักษาให้หายขาด ส่วนระยะแพร่กระจายแม้มักไม่หายขาด แต่ปัจจุบันผู้ป่วยจำนวนมากควบคุมโรคได้นานหลายปีด้วยยาที่เลือกตามชนิดของมะเร็ง ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ทีมแพทย์สหสาขาวางแผนการรักษาตามแนวทาง NCCN และ ESMO ฉบับล่าสุดปี 2026

มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำได้อย่างไร และเมื่อไร

แม้ผ่าตัดและรักษาครบ เซลล์มะเร็งจำนวนน้อยมากอาจหลงเหลืออยู่และเติบโตขึ้นใหม่ในภายหลัง ช่วงเวลาที่กลับมาต่างกันตามชนิด

  • TNBC และ HER2 บวก: มักกลับมาในช่วง 2–5 ปีแรก หลังพ้น 5 ปีความเสี่ยงลดลงมาก

  • HR+/HER2−: กลับมาได้ทั้งช่วงแรกและหลังจาก 5–10 ปีไปแล้ว จึงต้องกินยาต้านฮอร์โมนให้ครบและติดตามระยะยาว

  • ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อก้อนใหญ่ ต่อมน้ำเหลืองกระจายหลายต่อม หรือยังมีมะเร็งเหลือหลังให้ยาก่อนผ่าตัด

อาการที่ควรพบแพทย์

  • คลำพบก้อนใหม่ที่เต้านม ผนังทรวงอก แผลผ่าตัด รักแร้ หรือเหนือไหปลาร้า

  • ผื่นแดง ผิวหนาตัว หรือแผลที่ผนังทรวงอกไม่หาย

  • ปวดกระดูกต่อเนื่อง โดยเฉพาะตอนกลางคืน หรือปวดหลังที่ไม่ดีขึ้น

  • ไอเรื้อรัง หอบเหนื่อย

  • แน่นท้องด้านขวาบน ตาเหลือง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

  • ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน แขนขาอ่อนแรง หรือชัก

อาการเหล่านี้อาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้ แต่ควรพบแพทย์เพื่อตรวจ ไม่ควรรอถึงนัดครั้งถัดไป

การตรวจติดตามหลังรักษา

การติดตามมาตรฐานคือซักประวัติและตรวจร่างกายทุก 3–6 เดือนในช่วงแรก แล้วห่างขึ้น ร่วมกับแมมโมแกรมปีละครั้ง การตรวจสแกนทั้งตัวหรือตรวจค่ามะเร็งในเลือดเป็นประจำในผู้ที่ไม่มีอาการ ไม่ได้ช่วยให้อยู่ได้นานขึ้น จึงไม่แนะนำ การตรวจ ctDNA เพื่อหามะเร็งตกค้างยังอยู่ในงานวิจัย

เมื่อสงสัยว่ากลับเป็นซ้ำ — ตรวจอะไรบ้าง

  • เจาะชิ้นเนื้อยืนยัน — สำคัญมาก เพราะช่วยแยกจากโรคอื่น และ ตรวจ ER, PR, HER2 ซ้ำ ซึ่งอาจเปลี่ยนจากเดิมและเปลี่ยนการรักษาได้

  • ตรวจภาพทั้งตัว เช่น CT scan, Bone scan หรือ PET/CT เพื่อดูว่ามีการแพร่กระจายที่อื่นหรือไม่

  • ตรวจตัวบ่งชี้ทางพันธุกรรม ในระยะแพร่กระจาย เช่น ESR1, PIK3CA, BRCA, PD-L1 และระดับ HER2-low เพื่อเลือกยาที่ตรงกับมะเร็ง

  • ตรวจยีน BRCA จากเลือด หากยังไม่เคยตรวจ

การกลับเป็นซ้ำเฉพาะที่ (Locoregional recurrence) — ยังมีโอกาสหายขาด

  • หลังผ่าตัดสงวนเต้า: มักผ่าตัดเต้านมออก (Mastectomy) และประเมินต่อมน้ำเหลือง บางรายที่เข้าเกณฑ์อาจผ่าตัดสงวนเต้าซ้ำร่วมกับการฉายแสงซ้ำ

  • หลังตัดเต้านม (ผนังทรวงอก): ผ่าตัดก้อนออกให้ได้ขอบปลอดมะเร็ง และฉายแสงหากยังไม่เคยฉายบริเวณนั้น

  • ต่อมน้ำเหลืองบริเวณเดิม: ผ่าตัดและ/หรือฉายแสง

  • ยาเสริมหลังผ่าตัด: ตามชนิดของมะเร็ง เช่น ยาต้านฮอร์โมนในชนิด HR+ ยามุ่งเป้า HER2 ในชนิด HER2 บวก และพิจารณาเคมีบำบัดในชนิด ER ลบ

การแพร่กระจาย (Metastatic breast cancer) — หลักการรักษา

การรักษาหลักคือ ยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย เลือกตามชนิดและตัวบ่งชี้ของมะเร็ง เป้าหมายคือควบคุมโรคให้นานที่สุดพร้อมคุณภาพชีวิตที่ดี โดยเปลี่ยนยาเป็นขนาน ๆ เมื่อโรคลุกลาม

  • HR+/HER2−: ยาต้านฮอร์โมน + CDK4/6 inhibitor ขนานแรก ติดตาม ESR1 แล้วเลือกยาตามตัวบ่งชี้ เช่น Camizestrant, Elacestrant, Capivasertib, Gedatolisib และยา ADC — ดู HR+/HER2−

  • HER2 บวก: THP ตามด้วยยาคงสภาพ (± Palbociclib หรือ Tucatinib) หรือ T-DXd + Pertuzumab — ดู HER2 บวก

  • TNBC: ภูมิคุ้มกันบำบัดร่วมกับเคมีบำบัดหรือ Sacituzumab ในผู้ที่ PD-L1 บวก หรือ Dato-DXd / Sacituzumab เมื่อใช้ภูมิคุ้มกันบำบัดไม่ได้ — ดู TNBC

  • HER2-low / ultralow: เพิ่มทางเลือกยา T-DXd — ดู HER2-low

  • BRCA กลายพันธุ์จากพันธุกรรม: ยา PARP inhibitor (Olaparib, Talazoparib)

การผ่าตัดหรือฉายรังสีจุดแพร่กระจาย

ผู้ป่วยบางรายมีจุดแพร่กระจายเพียงไม่กี่จุด (Oligometastasis) การศึกษา NRG-BR002 ซึ่งตีพิมพ์ใน Journal of Clinical Oncology เดือน ต.ค. 2026 พบว่าการเพิ่มการฉายรังสีความแม่นยำสูง (SBRT) หรือผ่าตัดทุกจุดร่วมกับยาขนานแรก ไม่เพิ่มระยะปลอดการลุกลามหรืออัตรารอดชีวิต จึงไม่แนะนำเป็นประจำ แต่ยังมีบทบาทในการบรรเทาอาการ เช่น ปวดกระดูก กดทับไขสันหลัง หรือก้อนในสมอง

การแพร่กระจายไปกระดูก

  • พบบ่อยที่สุด ใช้ยาเสริมกระดูก (Zoledronic acid หรือ Denosumab) ลดการหักของกระดูกและอาการปวด

  • ฉายแสงระยะสั้นช่วยลดปวดได้ดี บางรายต้องผ่าตัดยึดกระดูก

  • ควรตรวจสุขภาพฟันก่อนเริ่มยาเสริมกระดูก

การแพร่กระจายไปสมอง

  • รักษาเฉพาะที่ด้วยการฉายรังสีความแม่นยำสูง (SRS) หรือผ่าตัด ร่วมกับยาที่ผ่านเข้าสมองได้ เช่น T-DXd หรือสูตรที่มี Tucatinib ในชนิด HER2 บวก

  • ไม่แนะนำตรวจสมองเป็นประจำในผู้ที่ไม่มีอาการ แต่อาจพิจารณาในบางกรณีที่ผลจะเปลี่ยนการรักษา

การดูแลแบบประคับประคองและคุณภาพชีวิต

การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative care) ไม่ได้หมายถึงการหยุดรักษา แต่เป็นการดูแลควบคู่ตั้งแต่ระยะแรกของการแพร่กระจาย เพื่อควบคุมอาการปวด เหนื่อย คลื่นไส้ ดูแลด้านจิตใจของผู้ป่วยและครอบครัว และวางแผนการดูแลล่วงหน้า ซึ่งช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นตลอดการรักษา การเข้าร่วมงานวิจัยทางคลินิกก็เป็นทางเลือกที่ควรพูดคุยกับแพทย์

หมายเหตุสำคัญ: ยาใหม่บางตัวได้รับอนุมัติในสหรัฐฯ หรือยุโรปแล้ว แต่อาจยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนหรือเบิกจ่ายไม่ได้ในประเทศไทย ทีมแพทย์จะแจ้งทางเลือกที่ใช้ได้จริงและค่าใช้จ่ายโดยประมาณ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

มะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำแล้ว รักษาหายได้ไหม?

ถ้ากลับมาเฉพาะที่ เช่น เต้านม ผนังทรวงอก หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณเดิม ยังมีโอกาสหายขาดด้วยการผ่าตัด ฉายแสง และยา ส่วนถ้าแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น มักไม่หายขาด แต่ควบคุมโรคได้นานหลายปี

ทำไมต้องเจาะชิ้นเนื้อซ้ำเมื่อกลับเป็นซ้ำ?

เพื่อยืนยันว่าเป็นมะเร็งจริงและตรวจ ER, PR, HER2 ซ้ำ เพราะชนิดของมะเร็งอาจเปลี่ยนจากเดิม ซึ่งทำให้การเลือกยาเปลี่ยนไป

ควรตรวจสแกนทั้งตัวทุกปีหลังรักษาครบไหม?

ไม่แนะนำในผู้ที่ไม่มีอาการ เพราะการตรวจสแกนหรือค่ามะเร็งในเลือดเป็นประจำไม่ได้ช่วยให้อยู่ได้นานขึ้น การติดตามมาตรฐานคือตรวจร่างกายและแมมโมแกรมปีละครั้ง และพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการผิดปกติ

ถ้ามีจุดแพร่กระจายเพียงจุดเดียว ฉายรังสีหรือผ่าตัดออกได้ไหม?

ทำได้เพื่อบรรเทาอาการ แต่การศึกษาล่าสุด NRG-BR002 พบว่าการฉายรังสีหรือผ่าตัดทุกจุดร่วมกับยาไม่ได้ช่วยให้อยู่ได้นานขึ้น แพทย์จะพิจารณาเป็นรายบุคคล

การดูแลแบบประคับประคองคือการหยุดรักษาหรือเปล่า?

ไม่ใช่ เป็นการดูแลอาการและคุณภาพชีวิตควบคู่ไปกับการรักษามะเร็ง ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวรับมือได้ดีขึ้น

เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมในกรุงเทพฯ มีทีมศัลยแพทย์เต้านม อายุรแพทย์มะเร็ง รังสีแพทย์ และพยาธิแพทย์ วางแผนการรักษาร่วมกันแบบสหสาขาตามแนวทางสากลล่าสุด หากต้องการปรึกษาหรือขอความเห็นที่สอง ดู บริการรักษามะเร็งเต้านม บริการ Second Opinion หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245

บทความแนวทางการรักษาตามชนิดมะเร็ง

แหล่งอ้างอิง

  • NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 4.2026

  • de Azambuja E, et al. Metastatic breast cancer: ESMO Clinical Practice Guideline. Ann Oncol 2026

  • Chmura SJ, et al. NRG-BR002: Metastasis-directed therapy for oligometastatic breast cancer. J Clin Oncol, October 2026

  • ASCO Breast Cancer Follow-Up and Management After Primary Treatment Guideline

ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบแนวทาง: 16 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน

ความคิดเห็น


แพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์
bottom of page