
HER2-low และ HER2-ultralow คืออะไร? การตรวจและการรักษามะเร็งเต้านม อัปเดตแนวทางปี 2026
HER2-low และ HER2-ultralow คือมะเร็งเต้านมที่ผลตรวจเป็น "HER2 ลบ" ตามเกณฑ์ดั้งเดิม แต่ยังมีโปรตีน HER2 บนผิวเซลล์ในระดับต่ำ พบได้มากกว่าครึ่งหนึ่งของมะเร็งเต้านม HER2 ลบ ความสำคัญของกลุ่มนี้คือ เมื่อโรคแพร่กระจาย ผู้ป่วยสามารถได้ยาแอนติบอดีติดยา Trastuzumab deruxtecan (T-DXd) ซึ่งช่วยควบคุมโรคได้นานกว่าเคมีบำบัดทั่วไป ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ทีมแพทย์ใช้ผลตรวจ HER2 อย่างละเอียดในการวางแผนการรักษาตามแนวทาง NCCN และ ESMO ฉบับล่าสุดปี 2026
บทความนี้อธิบายว่า HER2-low และ HER2-ultralow คืออะไร ต่างจาก HER2 บวกอย่างไร ควรตรวจเมื่อไร และมีผลต่อการรักษาในแต่ละระยะอย่างไร
HER2-low และ HER2-ultralow คืออะไร
พยาธิแพทย์ตรวจ HER2 ด้วยการย้อมพิเศษ (Immunohistochemistry; IHC) แล้วให้คะแนนตามความเข้มและสัดส่วนของเซลล์ที่ติดสี ร่วมกับการตรวจยีน (ISH) ในกรณีกำกวม
HER2 บวก (HER2-positive) — IHC 3+ หรือ IHC 2+ ที่ ISH พบการเพิ่มของยีน รักษาด้วยยามุ่งเป้า HER2 แบบเต็มรูปแบบ
HER2-low — IHC 1+ หรือ IHC 2+ ที่ ISH เป็นลบ
HER2-ultralow — IHC 0 แต่ยังเห็นการติดสีที่ผนังเซลล์จาง ๆ ในเซลล์ไม่เกิน 10% (บางครั้งเขียนว่า IHC 0+)
HER2-null (HER2-0) — ไม่พบการติดสีที่ผนังเซลล์เลย
HER2-low ไม่ใช่ชนิดย่อยใหม่ทางชีววิทยา แต่เป็น "ป้ายบอกทางเลือกการรักษา" ในระยะแพร่กระจาย ส่วนใหญ่เป็นชนิดฮอร์โมนบวก (HR+) ส่วนน้อยเป็นชนิด Triple Negative (TNBC) ดูพื้นฐานเพิ่มเติม: มะเร็งเต้านมคืออะไร? ประเภท ระยะ และสัญญาณเตือน
ความแม่นยำของการตรวจ HER2 ระดับต่ำ
การแยก IHC 0, 0+ และ 1+ ต้องอาศัยความชำนาญ เพราะความต่างอยู่ที่การติดสีจาง ๆ เพียงเล็กน้อย ข้อตกลงร่วมนานาชาติปี 2026 (Rakha และคณะ, Modern Pathology) แนะนำให้ใช้น้ำยาและวิธีย้อมที่ผ่านการรับรอง มีตัวควบคุมคุณภาพ ฝึกพยาธิแพทย์เฉพาะ และรายงานผลแยกชัดเจนระหว่าง HER2-0, HER2-ultralow และ HER2-low
ระดับ HER2 เปลี่ยนได้ — ชิ้นเนื้อก้อนเดิมกับชิ้นเนื้อจากตำแหน่งที่แพร่กระจายอาจให้ผลต่างกัน หากชิ้นใดชิ้นหนึ่งเป็น HER2-low ก็ถือว่ามีสิทธิ์ได้ยา
ควรขอตรวจซ้ำ เมื่อโรคแพร่กระจายครั้งแรก หรือเมื่อผลเดิมเป็น IHC 0 และกำลังพิจารณาเปลี่ยนจากยาต้านฮอร์โมนเป็นยากลุ่มอื่น
การเก็บชิ้นเนื้อ ตั้งแต่ห้องผ่าตัดถึงห้องปฏิบัติการมีผลต่อความแม่นยำของ HER2 จึงต้องทำตามมาตรฐาน
ระยะต้น (ระยะ I–III): ยังรักษาตามชนิดฮอร์โมน
ในระยะต้น ผล HER2-low หรือ HER2-ultralow ยังไม่เปลี่ยนแผนการรักษา แพทย์จะรักษาตามสถานะตัวรับฮอร์โมนเป็นหลัก
ฮอร์โมนบวก (HR+/HER2-low): ผ่าตัด ฉายแสง ยาต้านฮอร์โมน และพิจารณาเคมีบำบัดหรือยา CDK4/6 inhibitor ตามความเสี่ยง เหมือนมะเร็ง HR+/HER2− ทั่วไป
Triple Negative (HER2-low): รักษาแบบ TNBC คือเคมีบำบัดร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัดก่อนผ่าตัดในระยะ II–III ดู TNBC คืออะไร? รักษาอย่างไร
ขณะนี้ยังไม่มียามุ่งเป้า HER2 ที่ได้รับรองสำหรับ HER2-low ในระยะต้น การใช้ T-DXd ในระยะนี้ยังอยู่ในงานวิจัย
ระยะแพร่กระจาย: T-DXd เปลี่ยนลำดับการรักษา
เมื่อโรคแพร่กระจาย ผล HER2-low และ HER2-ultralow มีความสำคัญมาก เพราะยา Trastuzumab deruxtecan (T-DXd) ซึ่งเป็นยาแอนติบอดีติดยา (Antibody–drug conjugate; ADC) สามารถจับกับ HER2 แม้ในระดับต่ำ แล้วปล่อยยาเคมีเข้าสู่เซลล์มะเร็ง รวมถึงเซลล์ข้างเคียง (Bystander effect)
ฮอร์โมนบวก (HR+) ร่วมกับ HER2-low หรือ HER2-ultralow
ขนานแรกยังเป็นยาต้านฮอร์โมนร่วมกับยามุ่งเป้า เช่น CDK4/6 inhibitor ตามแนวทางของมะเร็ง HR+/HER2−
หลังยาต้านฮอร์โมนไม่ได้ผล: T-DXd เป็นทางเลือกก่อนเคมีบำบัด จากการศึกษา DESTINY-Breast06 ซึ่งยืดระยะปลอดการลุกลามเฉลี่ยเป็น 13.2 เดือน เทียบกับ 8.1 เดือนของเคมีบำบัด (HR 0.64) อัตราตอบสนอง 56.5% เทียบกับ 32.2% FDA อนุมัติ ม.ค. 2025 ครอบคลุมทั้ง HER2-low และ HER2-ultralow หลังยาต้านฮอร์โมนอย่างน้อย 1 ขนาน
ช่วงเวลาที่แนะนำ: NCCN (Version 4.2026) ให้พิจารณาหลังยาต้านฮอร์โมนอย่างน้อย 1 ขนาน ส่วน ESMO 2026 แนะนำหลังอย่างน้อย 2 ขนาน หรือเร็วกว่านั้นหากโรคดื้อยาเร็ว
หลังเคมีบำบัดแล้ว: T-DXd ยังได้ประโยชน์ชัดเจน จากการศึกษา DESTINY-Breast04 ซึ่งเพิ่มทั้งระยะปลอดการลุกลามและอัตรารอดชีวิตโดยรวมเมื่อเทียบกับเคมีบำบัดที่แพทย์เลือก
ข้อมูลในกลุ่ม HER2-ultralow มีจำนวนผู้ป่วยน้อยกว่า ผลมีแนวโน้มไปทางเดียวกันแต่ยังไม่มีนัยสำคัญทางสถิติในกลุ่มย่อยนี้
Triple Negative ร่วมกับ HER2-low
ขนานแรกรักษาตามแนวทาง TNBC เช่น เคมีบำบัดร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัดในผู้ที่ PD-L1 บวก หรือยา ADC กลุ่ม TROP2
T-DXd เป็นทางเลือกในขนานถัดไปหลังเคมีบำบัดอย่างน้อย 1 ขนาน (DESTINY-Breast04 มีผู้ป่วยกลุ่มนี้จำนวนไม่มาก) ESMO 2026 ระบุว่าอาจพิจารณาในขนานหลัง
HER2-ultralow ใน TNBC ยังไม่มีข้อบ่งใช้ที่ได้รับรอง
มะเร็งกระจายไปสมอง
ESMO 2026 แนะนำ T-DXd สำหรับ HER2-low ที่มีโรคในสมองที่ยังลุกลาม และอาจพิจารณาในโรคที่เยื่อหุ้มสมอง แม้ข้อบ่งใช้นี้ยังไม่ได้รับรองเฉพาะจาก FDA หรือ EMA โดยมักใช้ร่วมกับการรักษาเฉพาะที่ เช่น การฉายรังสีเฉพาะจุด
ลำดับยา ADC
ปัจจุบันมียา ADC หลายตัวสำหรับมะเร็ง HER2 ลบ ได้แก่ T-DXd, Datopotamab deruxtecan (Dato-DXd) และ Sacituzumab govitecan ซึ่งต่างเป้าหมายแต่ใช้ยาเคมีกลุ่มเดียวกัน (Topoisomerase I inhibitor) การใช้ ADC ตัวที่สองต่อจากตัวแรกมักได้ผลน้อยลง ลำดับที่ดีที่สุดยังไม่มีข้อสรุป แพทย์จะเลือกตามระดับ HER2 ยาที่เคยได้ และผลข้างเคียง
ผลข้างเคียงของ T-DXd ที่ต้องรู้
ปอดอักเสบจากยา (ILD/Pneumonitis) — ผลข้างเคียงสำคัญที่สุด พบประมาณ 1 ใน 10 ราย ส่วนใหญ่ไม่รุนแรงหากตรวจพบเร็ว แพทย์จะนัดเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ปอดเป็นระยะ ควรแจ้งทันทีหากมีไอ หอบเหนื่อย หรือไข้
คลื่นไส้อาเจียน — พบบ่อยในช่วงแรก ป้องกันได้ด้วยยาแก้คลื่นไส้หลายตัวร่วมกัน
อ่อนเพลีย ผมบาง เม็ดเลือดต่ำ — ติดตามด้วยการตรวจเลือดก่อนให้ยาแต่ละรอบ
การทำงานของหัวใจ — ตรวจอัลตราซาวด์หัวใจก่อนเริ่มและเป็นระยะ
อ่านเพิ่มเติม: การใช้ยาเคมีบำบัดในการรักษามะเร็งเต้านม และ Checklist สำหรับการรับยาเคมีบำบัดอย่างมั่นใจและปลอดภัย
หมายเหตุสำคัญ: ข้อบ่งใช้ของ T-DXd และยา ADC อื่นในประเทศไทยอาจแตกต่างจากสหรัฐฯ หรือยุโรป และสิทธิการเบิกจ่ายแตกต่างกัน ทีมแพทย์จะแจ้งทางเลือกที่ใช้ได้จริงและค่าใช้จ่ายโดยประมาณ
สรุป HER2-low / HER2-ultralow แยกตามสถานการณ์
ระยะต้น I–III: รักษาตามสถานะฮอร์โมน (HR+ หรือ TNBC) ผล HER2-low ยังไม่เปลี่ยนแผน
แพร่กระจาย HR+ ขนานแรก: ยาต้านฮอร์โมน + CDK4/6 inhibitor
แพร่กระจาย HR+ หลังยาต้านฮอร์โมนไม่ได้ผล: T-DXd (HER2-low และ HER2-ultralow) ก่อนหรือหลังเคมีบำบัด
แพร่กระจาย TNBC + HER2-low: รักษาแบบ TNBC ก่อน แล้วพิจารณา T-DXd ในขนานถัดไป
ทุกกรณีที่แพร่กระจาย: ขอตรวจ HER2 ซ้ำจากชิ้นเนื้อใหม่ หากผลเดิมเป็น HER2-0
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
HER2-low คือ HER2 บวกหรือลบ?
HER2-low จัดอยู่ในกลุ่ม HER2 ลบ เพราะไม่ได้ประโยชน์จากยามุ่งเป้า HER2 แบบดั้งเดิมอย่าง Trastuzumab แต่มีโปรตีน HER2 มากพอให้ยา T-DXd ออกฤทธิ์ได้เมื่อโรคแพร่กระจาย
HER2-ultralow ต่างจาก HER2-low อย่างไร?
HER2-ultralow มีการติดสี HER2 น้อยกว่า HER2-low คือ IHC 0 แต่ยังเห็นการติดสีที่ผนังเซลล์จาง ๆ ในเซลล์ไม่เกิน 10% ปัจจุบัน FDA อนุมัติ T-DXd ครอบคลุมกลุ่มนี้ในมะเร็งชนิดฮอร์โมนบวกระยะแพร่กระจาย หลังยาต้านฮอร์โมนไม่ได้ผล
ผล HER2-low ในระยะต้นทำให้การรักษาเปลี่ยนไหม?
ยังไม่เปลี่ยน ในระยะต้นแพทย์รักษาตามสถานะตัวรับฮอร์โมนเป็นหลัก ผล HER2-low จะมีบทบาทสำคัญเมื่อโรคแพร่กระจาย
ผลตรวจเดิมเป็น HER2-0 ควรตรวจซ้ำไหม?
ควรพิจารณา โดยเฉพาะเมื่อโรคแพร่กระจาย เพราะระดับ HER2 เปลี่ยนได้ตามเวลาและตำแหน่ง หากชิ้นเนื้อใหม่เป็น HER2-low หรือ HER2-ultralow อาจมีทางเลือกยาเพิ่มขึ้น
T-DXd ดีกว่าเคมีบำบัดทั่วไปอย่างไร?
ในการศึกษา DESTINY-Breast04 และ DESTINY-Breast06 ยา T-DXd ควบคุมโรคได้นานกว่าและมีอัตราตอบสนองสูงกว่าเคมีบำบัดที่แพทย์เลือก แต่มีผลข้างเคียงเฉพาะ เช่น ปอดอักเสบจากยา จึงต้องติดตามใกล้ชิด
ใช้ T-DXd ได้นานแค่ไหน?
ให้ทุก 3 สัปดาห์ต่อเนื่องจนกว่าโรคจะลุกลาม หรือมีผลข้างเคียงที่ต้องหยุดยา หากเกิดปอดอักเสบระดับ 2 ขึ้นไปต้องหยุดยาถาวร
ยานี้ใช้ในไทยได้หรือยัง?
T-DXd มีจำหน่ายในประเทศไทย แต่ข้อบ่งใช้ที่ขึ้นทะเบียนและสิทธิการเบิกจ่ายอาจต่างจากต่างประเทศ ทีมแพทย์จะช่วยตรวจสอบสิทธิประกันและทางเลือกที่เหมาะสม
บทความแนวทางการรักษาตามชนิดมะเร็ง
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมในกรุงเทพฯ มีทีมศัลยแพทย์เต้านม อายุรแพทย์มะเร็ง รังสีแพทย์ และพยาธิแพทย์ วางแผนการรักษาร่วมกันแบบสหสาขาตามแนวทางสากลล่าสุด หากต้องการปรึกษาผลตรวจ HER2 หรือขอความเห็นที่สอง ดู บริการรักษามะเร็งเต้านม บริการ Second Opinion หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245
อ่านภาพรวมการรักษาทุกชนิด: การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด
แหล่งอ้างอิง
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 4.2026
de Azambuja E, et al. Metastatic breast cancer: ESMO Clinical Practice Guideline. Ann Oncol 2026
Rakha EA, et al. International consensus on HER2-low and HER2-ultralow reporting. Mod Pathol 2026
Bardia A, et al. Trastuzumab deruxtecan after endocrine therapy in HER2-low and HER2-ultralow breast cancer (DESTINY-Breast06). N Engl J Med 2024 · US FDA approval, 27 Jan 2025
Modi S, et al. Trastuzumab deruxtecan in previously treated HER2-low advanced breast cancer (DESTINY-Breast04). N Engl J Med 2022
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบแนวทาง: 16 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น