เครื่อง Intrabeam 600 คืออะไร เทคโนโลยีและเทคนิคการฉายแสงในห้องผ่าตัด

เครื่อง Intrabeam 600 คือเครื่องฉายรังสีเอกซ์พลังงานต่ำแบบเคลื่อนที่ ที่ออกแบบมาเพื่อฉายรังสีรักษาภายในห้องผ่าตัด (IORT) โดยตรงไปยังโพรงแผลทันทีหลังศัลยแพทย์ตัดก้อนมะเร็งออก หัวฉายทรงกลมจะถูกสอดเข้าในโพรงแผลแล้วปล่อยรังสีพลังงานต่ำที่ลดลงอย่างรวดเร็วตามระยะ จึงให้รังสีเข้มข้นเฉพาะบริเวณเสี่ยงและปกป้องเนื้อเยื่อปกติรอบข้าง โรงพยาบาลนมะรักษ์เลือกใช้ Intrabeam 600 เพื่อการรักษาที่แม่นยำและปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยมะเร็งเต้านมระยะเริ่มต้นที่ผ่านการคัดเลือก

Intrabeam 600 คืออะไร

Intrabeam 600 เป็นระบบฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (Intraoperative Radiation Therapy: IORT) ที่ใช้รังสีเอกซ์พลังงานต่ำ ตัวเครื่องประกอบด้วยแหล่งกำเนิดรังสีขนาดเล็กที่ปลายหัวสอด (probe) และชุดหัวฉายทรงกลม (spherical applicator) หลายขนาด เพื่อให้พอดีกับขนาดโพรงแผลของผู้ป่วยแต่ละราย

ต่างจากเครื่องฉายแสงภายนอกขนาดใหญ่ที่อยู่ในห้องฉายแสงแยกต่างหาก Intrabeam เป็นระบบที่เคลื่อนเข้ามาใช้งานในห้องผ่าตัดได้ จึงทำให้การฉายรังสีเกิดขึ้นในขั้นตอนเดียวกับการผ่าตัด

หลักการทำงานของ Intrabeam

หัวใจของ Intrabeam คือการสร้างรังสีเอกซ์พลังงานต่ำประมาณ 50 กิโลโวลต์ (kV) ที่ปลายหัวสอด

• ลำอิเล็กตรอนถูกเร่งภายในหัวสอดไปกระทบเป้าโลหะที่ปลาย ทำให้เกิดรังสีเอกซ์พลังงานต่ำกระจายออกรอบทิศทาง

• หัวฉายทรงกลมที่ครอบอยู่ช่วยกระจายรังสีให้สม่ำเสมอรอบผิวโพรงแผล

• เนื่องจากเป็นรังสีพลังงานต่ำ ปริมาณรังสีจึงลดลงอย่างรวดเร็วตามระยะห่างจากผิวหัวฉาย (steep dose fall-off)

คุณสมบัติ steep dose fall-off นี้คือเหตุผลหลักที่ Intrabeam ปกป้องเนื้อเยื่อที่อยู่ลึกหรือไกลออกไป เช่น ผิวหนัง หัวใจ และปอด ได้ดี

การกระจายปริมาณรังสี (dosimetry)

โดยทั่วไปการฉายด้วย Intrabeam ตามแนวทาง TARGIT จะกำหนดปริมาณรังสีประมาณ 20 เกรย์ (Gy) ที่ผิวของหัวฉาย และปริมาณรังสีจะลดลงเหลือเพียงไม่กี่เกรย์เมื่อลึกเข้าไปในเนื้อเยื่อราว 1 เซนติเมตร

ระยะเวลาในการฉายขึ้นอยู่กับขนาดหัวฉายที่เลือก โดยทั่วไปอยู่ในช่วงประมาณ 20 ถึง 50 นาที หัวฉายยิ่งใหญ่ ระยะเวลาฉายมักยิ่งนานขึ้น

ขั้นตอนเทคนิคในห้องผ่าตัด

การทำ IORT ด้วย Intrabeam อาศัยการประสานงานระหว่างศัลยแพทย์เต้านมและรังสีแพทย์ภายในห้องผ่าตัดเดียวกัน มีขั้นตอนหลักดังนี้

• ศัลยแพทย์ผ่าตัดสงวนเต้านม ตัดก้อนมะเร็งพร้อมขอบเนื้อเยื่อปกติออก เหลือโพรงแผล

• ทีมเลือกขนาดหัวฉายทรงกลมที่พอดีกับโพรงแผล (มีให้เลือกตั้งแต่ราว 1.5 ถึง 5 เซนติเมตร)

• สอดหัวฉายให้แนบสนิทกับผนังโพรงแผล เพื่อให้รังสีกระจายสม่ำเสมอ

• เครื่องปล่อยรังสีตามปริมาณที่วางแผนไว้ ทีมเฝ้าติดตามตลอดการฉาย

• เมื่อครบปริมาณ นำหัวฉายออก และศัลยแพทย์เย็บปิดแผลตามปกติ

ความปลอดภัยทางรังสีและห้องผ่าตัดกันรังสี

แม้ Intrabeam จะใช้รังสีพลังงานต่ำ แต่การฉายในห้องผ่าตัดต้องมีมาตรการป้องกันรังสีตามมาตรฐานสากล โรงพยาบาลนมะรักษ์ออกแบบห้องผ่าตัดหนึ่งห้องให้เป็นห้องผ่าตัดกันรังสี (Radiation-Proof Operating Room) โดยบุผนัง ประตู และช่องกระจกด้วยแผ่นตะกั่ว เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของรังสีไปยังพื้นที่ข้างเคียง รับประกันความปลอดภัยของบุคลากรและผู้ป่วยรายอื่น

หลังการฉาย ผู้ป่วยไม่มีรังสีตกค้างที่เป็นอันตรายต่อคนรอบข้าง เนื่องจาก Intrabeam สร้างรังสีจากเครื่องเฉพาะขณะเปิดใช้งานเท่านั้น ไม่ใช่การฝังสารกัมมันตรังสี

จุดเด่นเชิงเทคนิคของ Intrabeam

• ฉายตรงเป้าขณะเปิดแผล: รังสีถูกส่งไปยังตำแหน่งเสี่ยงสูงสุดในขณะที่มองเห็นจริง

• steep dose fall-off: ลดปริมาณรังสีต่ออวัยวะข้างเคียงได้ดี

• เคลื่อนเข้าห้องผ่าตัดได้: รวมการฉายไว้ในขั้นตอนผ่าตัดครั้งเดียว

• ไม่มีรังสีตกค้าง: ปลอดภัยต่อผู้ป่วยและทีมหลังการรักษา

Intrabeam 600 ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเอกชนเฉพาะทางมะเร็งเต้านม ที่ให้บริการ IORT ด้วยเครื่อง Intrabeam 600 ภายในห้องผ่าตัดกันรังสีที่ออกแบบเฉพาะ การรักษาดำเนินการโดยทีมศัลยแพทย์เฉพาะทางเต้านมและรังสีแพทย์ที่ทำงานร่วมกัน ภายใต้แนวคิด High Tech High Touch

หากต้องการทราบภาพรวมว่า IORT คืออะไร เหมาะกับใคร และมีหลักฐานทางการแพทย์อย่างไร อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ IORT คืออะไร ฉายแสงในห้องผ่าตัดมะเร็งเต้านม (https://www.namarak.com/post/iort-breast-cancer)

คำถามที่พบบ่อยเชิงเทคนิค

Intrabeam ใช้รังสีชนิดใด?

Intrabeam ใช้รังสีเอกซ์พลังงานต่ำประมาณ 50 กิโลโวลต์ ที่สร้างจากปลายหัวสอด ต่างจากเครื่อง IORT แบบลำอิเล็กตรอน (ELIOT) ที่ใช้ลำอิเล็กตรอนพลังงานสูงกว่า

ทำไม Intrabeam จึงปกป้องอวัยวะข้างเคียงได้ดี?

เพราะรังสีพลังงานต่ำลดลงอย่างรวดเร็วตามระยะห่างจากหัวฉาย (steep dose fall-off) ปริมาณรังสีที่ไปถึงเนื้อเยื่อลึกหรืออวัยวะข้างเคียง เช่น หัวใจและปอด จึงน้อยมาก

การฉายด้วย Intrabeam ใช้เวลานานเท่าไร?

โดยทั่วไปประมาณ 20 ถึง 50 นาที ขึ้นอยู่กับขนาดหัวฉายที่เลือกให้พอดีกับโพรงแผล และรวมอยู่ในการผ่าตัดครั้งเดียว

หลังฉาย Intrabeam ผู้ป่วยมีรังสีตกค้างไหม?

ไม่มี เพราะ Intrabeam สร้างรังสีเฉพาะขณะเปิดเครื่องเท่านั้น ไม่ใช่การฝังสารกัมมันตรังสี ผู้ป่วยจึงปลอดภัยต่อคนรอบข้างทันทีหลังการรักษา

เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางด้านเต้านมและมะเร็งเต้านมแบบครบวงจรในกรุงเทพมหานคร ให้บริการตั้งแต่การตรวจคัดกรอง วินิจฉัย ผ่าตัด ไปจนถึงการรักษาด้วยเทคโนโลยีทันสมัยรวมถึง IORT ด้วยเครื่อง Intrabeam 600 ปรึกษาหรือนัดหมายได้ที่โทร 02-059-0245 หรือ LINE @namarak

หมายเหตุ: ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม