
ถุงน้ำที่เต้านม (Breast Cyst) และเต้านมเป็นก้อนตามรอบเดือน (Fibrocystic Changes): อันตรายไหม ต้องเจาะไหม
อัปเดตเมื่อ 3 ชั่วโมงที่ผ่านมา
ถุงน้ำที่เต้านม (Breast Cyst) คือถุงที่มีของเหลวอยู่ภายในเนื้อเต้านม พบบ่อยที่สุดในผู้หญิงอายุ 35–50 ปี ส่วน ภาวะเต้านมเป็นก้อนตามรอบเดือน (Fibrocystic Changes) คือการที่เนื้อเต้านมเป็นก้อนขรุขระและเจ็บตามรอบเดือน ทั้งสองภาวะ ไม่ใช่มะเร็งและไม่ใช่โรค แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงตามฮอร์โมน ถุงน้ำธรรมดา (simple cyst) ไม่ต้องรักษาหรือติดตามเพิ่มเติม ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ แพทย์ใช้แมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ และอัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) แยกชนิดของถุงน้ำ และเจาะดูดเฉพาะรายที่มีอาการหรือมีลักษณะไม่ชัดเจน
ถุงน้ำที่เต้านมเกิดจากอะไร
ถุงน้ำเกิดจากท่อน้ำนมและต่อมขนาดเล็กขยายตัวและมีของเหลวคั่งภายใต้อิทธิพลของฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน จึงพบมากในวัยใกล้หมดประจำเดือน มักยุบลงหลังหมดประจำเดือน ยกเว้นในผู้ที่ใช้ฮอร์โมนทดแทน
อาจมีถุงเดียวหรือหลายถุง และเกิดได้ทั้งสองข้าง
ขนาดเปลี่ยนแปลงได้ตามรอบเดือน บางถุงเกิดขึ้นเร็วภายในไม่กี่สัปดาห์
ไม่ได้เกิดจากอาหาร กาแฟ หรือชุดชั้นใน
อาการ
ก้อนกลม ขอบเรียบ คลำได้นุ่มหรือตึงคล้ายลูกโป่งน้ำ ขยับได้
เจ็บหรือตึงบริเวณก้อน โดยเฉพาะช่วงก่อนมีประจำเดือน
ภาวะเต้านมเป็นก้อนตามรอบเดือน: เนื้อเต้านมขรุขระคล้ายเม็ดทราย มักเป็นทั้งสองข้าง บริเวณด้านบนนอก ร่วมกับเจ็บเต้านมเป็นรอบ ดู เจ็บเต้านม สาเหตุและเมื่อไหร่ควรกังวล
ชนิดของถุงน้ำจากผลอัลตราซาวนด์
อัลตราซาวนด์เต้านม และอัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) เป็นการตรวจหลักที่บอกได้ว่าก้อนเป็นถุงน้ำหรือก้อนเนื้อ ABUS ถ่ายภาพได้ทั้งเต้าจึงเหมาะกับผู้ที่มีถุงน้ำหลายถุง และรายงานผลเป็น BI-RADS
ถุงน้ำธรรมดา (Simple cyst) — BI-RADS 2: ผนังบาง ภายในใสไม่มีเนื้อ ไม่ใช่มะเร็ง ไม่ต้องเจาะ ไม่ต้องติดตามพิเศษ ตรวจคัดกรองตามปกติ
ถุงน้ำที่มีตะกอน (Complicated cyst) — มักเป็น BI-RADS 3: ภายในมีตะกอนหรือของเหลวข้น โอกาสเป็นมะเร็งน้อยกว่า 2% ติดตามด้วยอัลตราซาวนด์ที่ 6 เดือน หรือเจาะดูดเพื่อยืนยัน
กลุ่มถุงน้ำเล็ก (Clustered microcysts): ส่วนใหญ่เป็น BI-RADS 2–3
ถุงน้ำที่มีเนื้อปน (Complex cystic and solid mass) — BI-RADS 4: มีผนังหนาหรือเนื้อตันภายใน ต้อง เจาะชิ้นเนื้อ เพื่อแยกเนื้องอกในท่อน้ำนมหรือมะเร็ง
เมื่อไรต้องเจาะดูดถุงน้ำ (Aspiration)
การเจาะดูดทำโดยใช้เข็มเล็กภายใต้อัลตราซาวนด์ ใช้เวลาไม่กี่นาที เจ็บคล้ายการเจาะเลือด แพทย์จะพิจารณาเมื่อ
ถุงน้ำขนาดใหญ่ ทำให้เจ็บหรือตึงมาก
ลักษณะไม่ชัดเจนว่าเป็นถุงน้ำหรือก้อนเนื้อ
ผู้ป่วยกังวลและต้องการให้ก้อนยุบ
หลังเจาะ ถ้าน้ำใสหรือขุ่นสีเหลืองเขียวและก้อนยุบหมด ไม่ต้องส่งตรวจและไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม แต่ถ้า น้ำเป็นเลือด ก้อนไม่ยุบหมด หรือกลับมาซ้ำที่ตำแหน่งเดิมหลายครั้ง ต้องส่งน้ำตรวจและพิจารณาเจาะชิ้นเนื้อหรือผ่าตัด ถุงน้ำธรรมดาอาจเกิดใหม่ได้ซึ่งไม่ได้แปลว่าอันตราย
เต้านมเป็นก้อนตามรอบเดือน เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งไหม
ความเสี่ยงขึ้นกับผลทางพยาธิวิทยาเมื่อมีการเจาะหรือผ่าตัดชิ้นเนื้อ
Non-proliferative (เช่น ถุงน้ำธรรมดา) — พบมากที่สุด ไม่เพิ่มความเสี่ยง
Proliferative without atypia — เพิ่มความเสี่ยงเล็กน้อย (ประมาณ 1.5–2 เท่า)
Atypical hyperplasia (ADH, ALH) — เพิ่มความเสี่ยงประมาณ 4 เท่า ควรปรึกษาศัลยแพทย์เต้านมเรื่องการตรวจคัดกรองและการลดความเสี่ยง
ผู้ที่มีเนื้อเต้านมเป็นก้อนหรือมีถุงน้ำหลายถุงทำให้คลำตรวจตัวเองยาก จึงควรตรวจกับแพทย์และทำ การตรวจคัดกรอง ตามช่วงอายุ หากเนื้อเต้านมหนาแน่น การตรวจแมมโมแกรม 3 มิติร่วมกับอัลตราซาวนด์หรืออัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) ช่วยให้เห็นรอยโรคได้ดีขึ้น
การดูแลตัวเองเมื่อเจ็บเต้านมจากถุงน้ำหรือก้อนตามรอบเดือน
สวมเสื้อชั้นในที่พยุงกระชับพอดี โดยเฉพาะขณะออกกำลังกาย
ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ชนิดทาหรือรับประทานในช่วงที่เจ็บ (ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน)
ประคบอุ่นหรือเย็นตามที่รู้สึกสบาย
การลดกาแฟหรือการกินน้ำมันอีฟนิงพริมโรสยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าช่วยได้ แต่บางคนรู้สึกดีขึ้น
หากใช้ฮอร์โมนทดแทนหรือยาคุมกำเนิด ปรึกษาแพทย์ว่าควรปรับหรือไม่
อาการที่ควรพบแพทย์โดยเร็ว
ก้อนใหม่ที่ไม่ยุบหลังประจำเดือนหมด หรือก้อนแข็งขอบไม่เรียบ
ผิวหนังบุ๋ม แดง หรือหัวนมบุ๋มเข้าใหม่
มีเลือดหรือน้ำใสไหลจากหัวนมข้างเดียว ดู น้ำเหลืองไหลจากหัวนม
ก้อนที่เจาะแล้วได้เลือด หรือกลับมาซ้ำที่ตำแหน่งเดิม
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถุงน้ำที่เต้านมกลายเป็นมะเร็งได้ไหม?
ถุงน้ำธรรมดาไม่กลายเป็นมะเร็งและไม่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม ถุงน้ำที่ต้องระวังคือชนิดที่มีเนื้อปนภายใน ซึ่งแพทย์จะแนะนำให้เจาะชิ้นเนื้อ
ถุงน้ำต้องผ่าตัดออกไหม?
ส่วนใหญ่ไม่ต้อง ถุงน้ำธรรมดาไม่ต้องรักษา หากเจ็บหรือใหญ่สามารถเจาะดูดด้วยเข็มได้ การผ่าตัดใช้เฉพาะถุงน้ำที่มีเนื้อปน น้ำที่เจาะได้เป็นเลือด หรือกลับมาซ้ำหลายครั้ง
เจาะถุงน้ำแล้วจะกลับมาอีกไหม?
อาจกลับมาหรือเกิดถุงใหม่ได้ เพราะเกี่ยวข้องกับฮอร์โมน ซึ่งไม่ได้แปลว่าอันตราย แต่หากกลับมาที่ตำแหน่งเดิมซ้ำหลายครั้งควรตรวจเพิ่มเติม
เต้านมเป็นก้อนตามรอบเดือนเป็นโรคไหม?
ไม่ใช่โรค เป็นการตอบสนองของเนื้อเต้านมต่อฮอร์โมนซึ่งพบในผู้หญิงมากกว่าครึ่ง อาการมักดีขึ้นหลังมีประจำเดือนและหลังวัยหมดประจำเดือน
มีถุงน้ำหลายถุง ต้องตรวจบ่อยกว่าคนอื่นไหม?
ไม่จำเป็นหากเป็นถุงน้ำธรรมดา ตรวจคัดกรองตามช่วงอายุเหมือนคนทั่วไป และพบแพทย์เมื่อมีก้อนใหม่ที่ไม่ยุบหลังประจำเดือน
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
American College of Radiology. ACR BI-RADS Atlas, 5th Edition — Ultrasound (cysts)
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer Screening and Diagnosis, Version 2026
Hartmann LC, et al. Benign breast disease and the risk of breast cancer. N Engl J Med 2005;353:229–37
Stachs A, et al. Benign breast disease in women. Dtsch Arztebl Int 2019;116:565–74
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 16 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น