top of page
เต้านมอักเสบและฝีที่เต้านม (Mastitis & Breast Abscess): ทั้งช่วงให้นมและไม่ได้ให้นม รักษาอย่างไร

เต้านมอักเสบและฝีที่เต้านม (Mastitis & Breast Abscess): ทั้งช่วงให้นมและไม่ได้ให้นม รักษาอย่างไร

ป้าหมอนุช
12 ชั่วโมงที่ผ่านมา
ยาว 2 นาที

อัปเดตเมื่อ 3 ชั่วโมงที่ผ่านมา

เต้านมอักเสบ (Mastitis) คือภาวะที่เนื้อเต้านมบวม แดง ร้อน และเจ็บ อาจมีไข้ร่วมด้วย พบบ่อยที่สุดในคุณแม่ช่วงให้นมบุตร แต่ก็เกิดในผู้หญิงที่ไม่ได้ให้นมได้เช่นกัน ส่วนใหญ่ รักษาหายได้ด้วยการดูแลที่ถูกต้องและยา หากอักเสบจนเป็น ฝี (Abscess) ปัจจุบันมักรักษาด้วยการเจาะดูดหนองภายใต้อัลตราซาวนด์แทนการผ่าเปิดแผลใหญ่ และ ไม่ต้องหยุดให้นมลูก ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ศัลยแพทย์เต้านมตรวจอัลตราซาวนด์และระบายหนองได้ทันที พร้อมตรวจแยกโรคที่อาการคล้ายกัน เช่น มะเร็งเต้านมชนิดอักเสบ

เต้านมอักเสบมีกี่แบบ

  • เต้านมอักเสบระหว่างให้นม (Lactational mastitis) — พบมากใน 3 เดือนแรกหลังคลอด

  • เต้านมอักเสบที่ไม่เกี่ยวกับการให้นม (Non-lactational mastitis) — เช่น การอักเสบของท่อน้ำนมใต้ลานนม (Periductal mastitis) ซึ่งสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่

  • เต้านมอักเสบชนิดแกรนูโลมา (Idiopathic Granulomatous Mastitis, IGM) — การอักเสบเรื้อรังที่ไม่ใช่การติดเชื้อทั่วไป พบในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ที่เคยมีบุตร

เต้านมอักเสบระหว่างให้นมบุตร

แนวคิดปัจจุบัน (Academy of Breastfeeding Medicine Protocol #36, 2022) มองว่าเต้านมอักเสบเป็น กลุ่มอาการต่อเนื่อง เริ่มจากเนื้อเต้านมบวมและท่อน้ำนมตีบแคบจากการอักเสบ ไปจนถึงการติดเชื้อแบคทีเรียและฝี สาเหตุสำคัญคือ การกระตุ้นน้ำนมมากเกินไป (ปั๊มมากเกินความต้องการของลูก) และการระบายน้ำนมไม่สมดุล

อาการ

  • เต้านมบางส่วนบวม แดง ร้อน เจ็บ มักเป็นข้างเดียว

  • อาจมีไข้ หนาวสั่น ปวดเมื่อยคล้ายไข้หวัด

  • คลำได้ก้อนเจ็บ ถ้าก้อนนิ่มและเจ็บมากไม่ดีขึ้น อาจเริ่มเป็นฝี

การดูแลและรักษา

  • ให้นมลูกต่อตามปกติ ตามความต้องการของลูก ไม่จำเป็นต้องปั๊มเพิ่มหรือ “ปั๊มให้เกลี้ยง”

  • หลีกเลี่ยงการนวดแรง ๆ และการบีบเค้นเต้านม เพราะทำให้เนื้อเยื่อบวมและอักเสบมากขึ้น ให้ใช้การลูบเบา ๆ ไปทางรักแร้แทน

  • ประคบเย็นหลังให้นมเพื่อลดบวม

  • ยาแก้ปวดลดอักเสบ เช่น ไอบูโพรเฟน หรือพาราเซตามอล ใช้ได้ขณะให้นม

  • สวมเสื้อชั้นในที่พยุงพอดี ไม่รัดแน่น

  • ยาปฏิชีวนะ เมื่ออาการไม่ดีขึ้นใน 12–24 ชั่วโมง หรือมีไข้สูงและอาการรุนแรง แพทย์จะเลือกยาที่ปลอดภัยต่อการให้นม โดยทั่วไปให้ 10–14 วัน

ควรพบแพทย์ทันที หากไข้สูงไม่ลง อาการแย่ลง ก้อนเจ็บไม่ยุบหลังได้ยาปฏิชีวนะ 48–72 ชั่วโมง หรือผิวหนังเปลี่ยนสีคล้ำ

ฝีที่เต้านม (Breast Abscess)

ฝีคือการเกิดโพรงหนองในเนื้อเต้านม การวินิจฉัยที่แม่นยำคือ อัลตราซาวนด์เต้านม ซึ่งเห็นขนาดและตำแหน่งของหนองชัดเจน

  • เจาะดูดหนองด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวนด์ (Ultrasound-guided aspiration) เป็นการรักษาหลัก อาจต้องเจาะซ้ำ 2–3 ครั้ง ร่วมกับยาปฏิชีวนะ แผลเล็ก ไม่ต้องดมยาสลบ

  • ใส่สายระบายขนาดเล็ก หรือ ผ่าระบาย ในฝีขนาดใหญ่ หลายโพรง หรือผิวหนังบางจนใกล้แตก

  • ส่งหนองเพาะเชื้อ เพื่อเลือกยาที่ตรงกับเชื้อ รวมถึงเชื้อดื้อยา

  • ส่วนใหญ่ ยังให้นมลูกได้ ทั้งสองข้าง ยกเว้นตำแหน่งแผลอยู่ใกล้หัวนมจนลูกดูดไม่ได้ ให้ปั๊มข้างนั้นชั่วคราว

เต้านมอักเสบในผู้ที่ไม่ได้ให้นม

การอักเสบของท่อน้ำนมใต้ลานนม (Periductal mastitis)

  • พบมากในผู้หญิงอายุ 30–40 ปี และ สัมพันธ์กับการสูบบุหรี่อย่างชัดเจน

  • อาการ: เจ็บและแดงรอบลานนม หัวนมบุ๋ม มีน้ำหรือหนองไหลจากหัวนม เป็นฝีใต้ลานนมซ้ำ ๆ

  • อาจเกิดรูเปิดระหว่างท่อน้ำนมกับผิวหนัง (Mammary duct fistula) ซึ่งต้องผ่าตัดเอาท่อที่อักเสบออก

  • การเลิกบุหรี่ช่วยลดการกลับเป็นซ้ำได้มาก

เต้านมอักเสบชนิดแกรนูโลมา (IGM)

IGM เป็นการอักเสบเรื้อรังที่ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด มักพบในผู้หญิงอายุ 25–45 ปีที่เคยมีบุตรภายใน 5 ปี อาการคือก้อนแข็งเจ็บ ผิวแดง อาจเป็นฝีหลายจุดและมีรูหนองไหลเรื้อรัง ภาพจากอัลตราซาวนด์และอาการ คล้ายมะเร็งเต้านมได้มาก จึงต้อง เจาะชิ้นเนื้อเพื่อยืนยันการวินิจฉัย เสมอ

  • ผู้ป่วยบางรายหายเองได้ภายในหลายเดือนด้วยการติดตามและยาแก้ปวด

  • ยาสเตียรอยด์ ชนิดรับประทานหรือทาเฉพาะที่ช่วยลดการอักเสบได้เร็ว

  • ยากดภูมิคุ้มกัน เช่น Methotrexate ใช้ในรายที่เป็นซ้ำหรือต้องการลดการใช้สเตียรอยด์

  • บางรายพบเชื้อ Corynebacterium จึงอาจได้ยาปฏิชีวนะเฉพาะ

  • การผ่าตัด สงวนไว้สำหรับรายที่ไม่ตอบสนองต่อยา เนื่องจากการผ่าตัดกว้างมีโอกาสแผลหายช้าและกลับเป็นซ้ำ

การรักษา IGM ใช้เวลานานหลายเดือนและต้องวางแผนร่วมกับศัลยแพทย์เต้านม ไม่ควรผ่าตัดระบายซ้ำหลายครั้งโดยไม่มีผลชิ้นเนื้อยืนยัน

สิ่งที่ต้องแยก: มะเร็งเต้านมชนิดอักเสบ (Inflammatory Breast Cancer)

มะเร็งเต้านมชนิดอักเสบทำให้เต้านมบวม แดง ผิวหนาเป็นรูขุมขนคล้ายเปลือกส้ม และมักไม่มีไข้ อาการคล้ายเต้านมอักเสบมาก หากได้ยาปฏิชีวนะครบ 1 รอบ (ประมาณ 7–10 วัน) แล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือเป็นในผู้ที่ไม่ได้ให้นมโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ต้องตรวจแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ และ เจาะชิ้นเนื้อ ทันที ดู ผิวเต้านมแดง บุ๋ม เปลือกส้ม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เต้านมอักเสบระหว่างให้นม ต้องหยุดให้นมลูกไหม?

ไม่ต้อง ควรให้นมต่อตามความต้องการของลูก น้ำนมปลอดภัยต่อลูก และยาปฏิชีวนะที่แพทย์เลือกใช้ได้ขณะให้นม การหยุดให้นมทันทีอาจทำให้อาการแย่ลง

ควรนวดหรือปั๊มให้เกลี้ยงเต้าไหมเมื่อเต้านมอักเสบ?

ไม่ควร แนวทางปัจจุบันแนะนำให้หลีกเลี่ยงการนวดแรงและการปั๊มเกินความต้องการของลูก เพราะเพิ่มการอักเสบ ให้ประคบเย็น ลูบเบา ๆ และใช้ยาแก้ปวดลดอักเสบ

ฝีที่เต้านมต้องผ่าตัดไหม?

ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าแผลใหญ่ การเจาะดูดหนองด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวนด์ร่วมกับยาปฏิชีวนะได้ผลดีในฝีส่วนใหญ่ การผ่าระบายใช้ในฝีขนาดใหญ่หรือหลายโพรง

เต้านมอักเสบโดยไม่ได้ให้นม เกิดจากอะไร?

สาเหตุที่พบบ่อยคือการอักเสบของท่อน้ำนมใต้ลานนมซึ่งสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ และเต้านมอักเสบชนิดแกรนูโลมา (IGM) ทั้งสองอย่างควรได้รับการตรวจโดยศัลยแพทย์เต้านมและอาจต้องเจาะชิ้นเนื้อ

เต้านมแดงบวมแบบไหนต้องสงสัยมะเร็ง?

หากไม่มีไข้ ไม่ได้ให้นม ผิวหนาคล้ายเปลือกส้ม หรือได้ยาปฏิชีวนะครบแล้วไม่ดีขึ้นใน 7–10 วัน ต้องตรวจภาพและเจาะชิ้นเนื้อเพื่อแยกมะเร็งเต้านมชนิดอักเสบ

เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion

บทความที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  • Mitchell KB, et al. Academy of Breastfeeding Medicine Clinical Protocol #36: The Mastitis Spectrum, Revised 2022. Breastfeed Med 2022;17:360–76

  • Yuan QQ, et al. Management of granulomatous lobular mastitis: an international multidisciplinary consensus (2021 edition). Mil Med Res 2022;9:20

  • Dixon JM, Khan LR. Treatment of breast infection. BMJ 2011;342:d396

  • NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 4.2026 — Inflammatory breast cancer

ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 16 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน

ความคิดเห็น


แพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์
bottom of page