
ไฟโบรอะดีโนมา (Fibroadenoma) ก้อนเนื้อเต้านมชนิดไม่ร้าย: อาการ การตรวจ และเมื่อไรต้องผ่าตัด
อัปเดตเมื่อ 3ชั่วโมง
ไฟโบรอะดีโนมา (Fibroadenoma) คือก้อนเนื้องอกชนิดไม่ร้ายของเต้านม พบบ่อยที่สุดในผู้หญิงอายุ 15–35 ปี ลักษณะเป็นก้อนเรียบ ขอบชัด ยืดหยุ่นคล้ายยาง และขยับไปมาได้ ไฟโบรอะดีโนมา ไม่ใช่มะเร็ง และส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด แต่ต้องยืนยันการวินิจฉัยด้วยอัลตราซาวนด์และบางรายต้องเจาะชิ้นเนื้อ ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ศัลยแพทย์เต้านมและรังสีแพทย์ประเมินก้อนแบบครบขั้นตอนในวันเดียว ด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ และอัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และหากจำเป็นต้องเอาออก สามารถทำได้ด้วยการผ่าตัดด้วยระบบสุญญากาศ (VAE) ที่แผลเล็กเพียงไม่กี่มิลลิเมตร
ไฟโบรอะดีโนมาคืออะไร เกิดจากอะไร
ไฟโบรอะดีโนมาเกิดจากการเจริญของเนื้อเยื่อต่อมน้ำนมและเนื้อเยื่อพยุงที่อยู่รอบ ๆ ร่วมกัน เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับความไวต่อฮอร์โมนเอสโตรเจน จึงพบมากในวัยเจริญพันธุ์ อาจโตขึ้นได้ในช่วงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และมักยุบลงเองหลังวัยหมดประจำเดือน
พบได้ทั้งก้อนเดียวหรือหลายก้อน และอาจเกิดทั้งสองข้าง
ขนาดส่วนใหญ่ 1–3 เซนติเมตร
ประมาณ 1 ใน 3 ยุบเล็กลงหรือหายไปเองภายในหลายปี
ไม่ได้เกิดจากการกระทบกระแทก อาหาร หรือการใส่ชุดชั้นใน
อาการของไฟโบรอะดีโนมา
คลำพบก้อนกลมหรือรี ผิวเรียบ ขอบชัด
เนื้อแน่นคล้ายยาง กดแล้ว ขยับไปมาได้ ใต้ผิวหนัง (บางครั้งเรียกว่า “breast mouse”)
ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ บางรายเจ็บเล็กน้อยช่วงก่อนมีประจำเดือน
ไม่มีผิวหนังบุ๋ม หัวนมบุ๋ม หรือน้ำเหลืองไหลจากหัวนม
อย่างไรก็ตาม การคลำด้วยมือแยกไฟโบรอะดีโนมาออกจากมะเร็งไม่ได้ 100% ก้อนใหม่ทุกก้อนควรได้รับการตรวจ ดูเพิ่มเติม คลำเจอก้อนที่เต้านม เป็นมะเร็งไหม?
ชนิดของไฟโบรอะดีโนมา
Simple fibroadenoma — ชนิดที่พบบ่อยที่สุด ไม่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม
Complex fibroadenoma — พบลักษณะบางอย่างทางพยาธิวิทยา (เช่น ถุงน้ำขนาดเล็ก หินปูน) เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งในอนาคตเพียงเล็กน้อย
Juvenile fibroadenoma — พบในวัยรุ่น อาจโตเร็ว
Giant fibroadenoma — ขนาดใหญ่กว่า 5 เซนติเมตร มักแนะนำให้ผ่าตัดออก
การตรวจวินิจฉัย: Triple Assessment
แพทย์ใช้การประเมิน 3 ส่วนร่วมกัน (Triple Assessment) เพื่อยืนยันว่าเป็นก้อนชนิดไม่ร้าย
ตรวจร่างกาย โดยศัลยแพทย์เต้านม
ภาพถ่ายทางการแพทย์ — อายุน้อยกว่า 30–40 ปีเริ่มด้วย อัลตราซาวนด์เต้านม หรืออัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) ซึ่งถ่ายภาพเต้านมได้ทั้งเต้าและเปรียบเทียบได้ในการติดตาม อายุมากกว่านี้ทำ แมมโมแกรม 3 มิติ ร่วมด้วย
เจาะชิ้นเนื้อด้วยเข็ม (Core Needle Biopsy) เมื่อภาพไม่ชัดเจน ก้อนโตขึ้น อายุมากกว่า 35–40 ปี หรือผู้ป่วยกังวล ดู การเจาะชิ้นเนื้อเต้านม
ผลอัลตราซาวนด์มักรายงานเป็น BI-RADS ก้อนที่มีลักษณะชัดเจนว่าเป็นไฟโบรอะดีโนมาจะได้ BI-RADS 3 (น่าจะไม่ร้าย โอกาสเป็นมะเร็งน้อยกว่า 2%) ซึ่งแนะนำให้ติดตามแทนการผ่าตัด ส่วน BI-RADS 4 ขึ้นไปต้องเจาะชิ้นเนื้อ
ไฟโบรอะดีโนมาต่างจากมะเร็งเต้านมอย่างไร
ไฟโบรอะดีโนมา: อายุน้อย ก้อนเรียบ ขอบชัด ขยับได้ อัลตราซาวนด์เห็นเป็นก้อนรีวางแนวขนานผิวหนัง
มะเร็งเต้านม: พบมากขึ้นตามอายุ ก้อนแข็ง ขอบไม่เรียบ มักติดแน่น อาจมีผิวหนังหรือหัวนมบุ๋ม อัลตราซาวนด์เห็นขอบขรุขระหรือแนวตั้งฉากกับผิวหนัง
เนื้องอกฟิลโลดีส (Phyllodes tumor): ภาพคล้ายไฟโบรอะดีโนมามาก แต่ โตเร็ว และต้องผ่าตัดเอาออกพร้อมขอบเนื้อดี จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ก้อนซึ่งโตเร็วควรได้รับการเจาะชิ้นเนื้อหรือผ่าตัด
ต้องผ่าตัดไหม? การรักษาไฟโบรอะดีโนมา
เมื่อยืนยันว่าเป็นไฟโบรอะดีโนมาแล้ว ผู้ป่วยส่วนใหญ่ สามารถเลือกติดตามอาการได้อย่างปลอดภัย การผ่าตัดไม่ได้จำเป็นเสมอไป
การติดตาม (Surveillance)
โดยทั่วไปตรวจอัลตราซาวนด์ซ้ำที่ 6 เดือน จากนั้นทุก 6–12 เดือนรวมประมาณ 1–2 ปี หากก้อนคงที่ก็กลับไปตรวจคัดกรองตามปกติ
ข้อบ่งชี้ที่ควรเอาก้อนออก
ก้อนขนาดใหญ่ (โดยทั่วไปมากกว่า 2–3 เซนติเมตร)
ก้อน โตเร็ว ระหว่างการติดตาม (เช่น โตขึ้นมากกว่า 20% ใน 6 เดือน) หรือสงสัยเนื้องอกฟิลโลดีส
ผลชิ้นเนื้อไม่สอดคล้องกับภาพ หรือพบเซลล์ผิดปกติ
มีอาการเจ็บ ก้อนเห็นได้ชัดจนกระทบรูปร่างเต้านม
ผู้ป่วยกังวลและต้องการเอาออก
ทางเลือกในการเอาก้อนออก
ผ่าตัดด้วยระบบสุญญากาศ (Vacuum-Assisted Excision, VAE) — ใช้เข็มดูดก้อนออกภายใต้อัลตราซาวนด์ผ่านแผลประมาณ 3–5 มิลลิเมตร ไม่ต้องเย็บ กลับบ้านได้ในวันเดียว เหมาะกับก้อนส่วนใหญ่ และในมือผู้ชำนาญอาจทำได้ในก้อนขนาด 3–5 เซนติเมตร (ที่นมะรักษ์เคยทำในก้อนขนาดถึง 5 เซนติเมตร) ดู ผ่าตัดก้อนเนื้อเต้านมด้วยระบบสุญญากาศ
ผ่าตัดแบบเปิด (Surgical Excision) — เหมาะกับก้อนขนาดใหญ่มาก หรือสงสัยฟิลโลดีสซึ่งต้องตัดพร้อมขอบเนื้อดี ศัลยแพทย์จะวางแผลให้อยู่ในตำแหน่งที่มองเห็นน้อย เช่น รอบปานนม
การจี้เย็น (Cryoablation) — ใช้ความเย็นทำลายก้อนเล็ก ที่นมะรักษ์มีให้บริการแต่ใช้ไม่บ่อย เพราะ ไม่ได้ชิ้นเนื้อมาตรวจทั้งก้อน จึงยืนยันชนิดของก้อนทั้งหมดไม่ได้
ไฟโบรอะดีโนมากลายเป็นมะเร็งได้ไหม
ไฟโบรอะดีโนมา แทบไม่กลายเป็นมะเร็ง ชนิด simple ไม่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม ส่วน complex fibroadenoma เพิ่มความเสี่ยงเพียงเล็กน้อย ผู้ที่มีไฟโบรอะดีโนมาจึงตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมตามช่วงอายุเหมือนคนทั่วไป ไม่จำเป็นต้องตรวจถี่กว่าปกติ เว้นแต่มีความเสี่ยงอื่น
ไฟโบรอะดีโนมากับการตั้งครรภ์และให้นมบุตร
ก้อนอาจโตขึ้นในช่วงตั้งครรภ์จากฮอร์โมน และส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตราย ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดก่อนตั้งครรภ์ แต่ก้อนที่โตชัดเจนควรได้รับอัลตราซาวนด์และพิจารณาเจาะชิ้นเนื้อ ซึ่งทำได้อย่างปลอดภัยระหว่างตั้งครรภ์ การมีไฟโบรอะดีโนมาไม่เป็นอุปสรรคต่อการให้นมบุตร
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ไฟโบรอะดีโนมาหายเองได้ไหม?
ได้ ประมาณ 1 ใน 3 ยุบเล็กลงหรือหายเองภายในหลายปี โดยเฉพาะหลังวัยหมดประจำเดือน ก้อนที่ไม่โตขึ้นจึงสามารถติดตามด้วยอัลตราซาวนด์หรือ ABUS ได้
ไฟโบรอะดีโนมาเป็นมะเร็งได้ไหม?
โอกาสน้อยมาก ไฟโบรอะดีโนมาชนิดทั่วไปไม่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม แต่ก้อนที่โตเร็วควรตรวจเพื่อแยกเนื้องอกฟิลโลดีส
ต้องผ่าตัดไฟโบรอะดีโนมาทุกก้อนหรือไม่?
ไม่ต้อง หากยืนยันการวินิจฉัยแล้วและก้อนไม่ใหญ่ ไม่โตเร็ว สามารถติดตามได้ จะพิจารณาเอาออกเมื่อก้อนใหญ่ โตเร็ว มีอาการ หรือผู้ป่วยต้องการ
ผ่าตัดด้วยระบบสุญญากาศ (VAE) ต่างจากผ่าตัดแบบเปิดอย่างไร?
VAE ใช้เข็มดูดก้อนออกผ่านแผลเล็ก 3–5 มิลลิเมตรภายใต้อัลตราซาวนด์ ไม่ต้องเย็บ แผลเป็นน้อย กลับบ้านได้ในวันเดียว และได้ชิ้นเนื้อส่งตรวจ ในมือผู้ชำนาญทำได้ในก้อนขนาดถึง 3–5 เซนติเมตร ส่วนการผ่าตัดแบบเปิดเหมาะกับก้อนใหญ่มากหรือสงสัยฟิลโลดีส
เป็นไฟโบรอะดีโนมาแล้ว ต้องตรวจแมมโมแกรมบ่อยกว่าคนอื่นไหม?
ไม่จำเป็น หลังติดตามจนก้อนคงที่แล้ว ให้ตรวจคัดกรองตามช่วงอายุเหมือนคนทั่วไป และพบแพทย์เมื่อมีก้อนใหม่หรือก้อนเดิมเปลี่ยนแปลง
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
American College of Radiology. ACR BI-RADS Atlas, 5th Edition — Ultrasound
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer Screening and Diagnosis, Version 2026
Stachs A, et al. Benign breast disease in women. Dtsch Arztebl Int 2019;116:565–74
Hartmann LC, et al. Benign breast disease and the risk of breast cancer. N Engl J Med 2005;353:229–37
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 16 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น