
รอยโรคเสี่ยงสูงของเต้านม ADH, LCIS, Papilloma และ Radial scar: ผลชิ้นเนื้อแบบนี้แปลว่าอะไร ต้องผ่าตัดไหม
รอยโรคเสี่ยงสูงของเต้านม (High-risk breast lesions) คือผลชิ้นเนื้อที่ ยังไม่ใช่มะเร็ง แต่มีความสำคัญ 2 ประการ คือ อาจมีมะเร็งซ่อนอยู่ใกล้ ๆ ที่เข็มเจาะไม่ถึง (Upgrade) และ เพิ่มความเสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมในอนาคต ได้แก่ ADH, ALH/LCIS, Papilloma, Radial scar และ Flat epithelial atypia (FEA) การจัดการขึ้นกับชนิดของรอยโรคและความสอดคล้องระหว่างภาพกับผลชิ้นเนื้อ (Radiologic–pathologic concordance) บางชนิดควรผ่าตัดออก บางชนิดติดตามด้วยภาพได้ ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ศัลยแพทย์เต้านม รังสีแพทย์ และพยาธิแพทย์พิจารณาร่วมกันทุกราย ตามแนวทางมาตรฐานสากล โดย การผ่าตัดด้วยเครื่องดูดสุญญากาศ (VAE) ซึ่งนมะรักษ์ใช้เป็นหลักในก้อน Fibroadenoma อาจพิจารณาเป็นราย ๆ สำหรับรอยโรคบางชนิด เช่น Papilloma หรือ Radial scar ตามข้อบ่งชี้
รอยโรคแต่ละชนิดและแนวทางจัดการ
ADH (Atypical ductal hyperplasia)
เซลล์ท่อน้ำนมเพิ่มจำนวนผิดปกติแบบมีลักษณะ Atypia คล้าย DCIS ขนาดเล็ก แนวทางส่วนใหญ่แนะนำผ่าตัดเอาออก เพราะพบมะเร็ง (DCIS หรือมะเร็งลุกลาม) เพิ่มเมื่อผ่าตัดได้ราว 15–30% ในบางกรณีที่ความเสี่ยงต่ำมาก เช่น จุดหินปูนเล็กที่ถูกดูดออกเกือบหมด อาจพิจารณาติดตามได้ ADH เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านมในอนาคตประมาณ 4 เท่า
ALH และ LCIS (Lobular neoplasia)
ALH หรือ LCIS ชนิดดั้งเดิม (Classic) ที่พบโดยบังเอิญและภาพสอดคล้อง — ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด ติดตามด้วยการตรวจและภาพได้
LCIS ชนิด Pleomorphic หรือ Florid — พฤติกรรมใกล้เคียง DCIS ควรผ่าตัดออกให้ได้ขอบเนื้อดี
LCIS เป็น ตัวบ่งชี้ความเสี่ยง มากกว่าเป็นรอยโรคตั้งต้น ความเสี่ยงมะเร็งเพิ่มประมาณ 1–2% ต่อปี และเกิดได้ทั้งสองข้าง
Papilloma (Intraductal papilloma)
ก้อนเนื้องอกในท่อน้ำนม มักทำให้มี น้ำหรือเลือดไหลจากหัวนมข้างเดียว — ดู น้ำเหลืองไหลจากหัวนม
Papilloma ที่ไม่มี Atypia ภาพสอดคล้อง ขนาดเล็ก ไม่มีอาการ — ติดตามด้วยภาพได้
มีอาการ (เช่น เลือดไหลจากหัวนม) ก้อนใหญ่ หรือภาพไม่สอดคล้อง — พิจารณาเอาออก ด้วยการผ่าตัดหรือ VAE เป็นราย ๆ ตามข้อบ่งชี้
Papilloma ที่มี Atypia — ควรผ่าตัดเอาออก
Radial scar / Complex sclerosing lesion
รอยโรครูปดาวที่บนแมมโมแกรมอาจดูคล้ายมะเร็ง หากเจาะได้ชิ้นเนื้อเพียงพอและ ไม่มี Atypia สามารถติดตามได้ หรือพิจารณาเอาออกด้วย VAE เป็นราย ๆ หากมี Atypia ควรผ่าตัดเอาออก
Flat epithelial atypia (FEA)
FEA อย่างเดียวที่ถูกเจาะออกได้เพียงพอ ความเสี่ยงต่ำ ติดตามด้วยภาพได้ หากมีหินปูนเหลือมากหรือพบร่วมกับ ADH ควรผ่าตัด
ติดตามอย่างไรเมื่อไม่ผ่าตัด
ตรวจภาพซ้ำที่ประมาณ 6, 12 และ 24 เดือน เพื่อยืนยันว่าคงที่
หากรอยโรคโตขึ้นหรือเปลี่ยนแปลง ควรเอาออก
จากนั้นตรวจคัดกรองแบบผู้มีความเสี่ยงสูงขึ้น ด้วย แมมโมแกรม 3 มิติ ร่วมกับอัลตราซาวนด์และอัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) ทุกปี บางรายพิจารณา MRI ตามความเสี่ยงรวม
ลดความเสี่ยงมะเร็งในอนาคต
ผู้ที่มี ADH, ALH หรือ LCIS ควรได้รับ การประเมินความเสี่ยงมะเร็งเต้านมแบบครบถ้วน และพิจารณา ยาลดความเสี่ยง (Risk-reducing medication) เช่น Tamoxifen (รวมถึงขนาดต่ำ 5 มก. 3 ปี), Raloxifene หรือยากลุ่ม Aromatase inhibitor ในผู้หมดประจำเดือน ซึ่งลดความเสี่ยงได้ประมาณครึ่งหนึ่ง — ดู ทางเลือกลดความเสี่ยงมะเร็งเต้านม
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ผลชิ้นเนื้อเป็น ADH แปลว่าเป็นมะเร็งไหม?
ADH ยังไม่ใช่มะเร็ง แต่มีโอกาสพบมะเร็งซ่อนอยู่เมื่อผ่าตัดราว 15–30% แนวทางส่วนใหญ่จึงแนะนำผ่าตัดเอาออก และเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งในอนาคต
LCIS ต้องผ่าตัดไหม?
LCIS ชนิดดั้งเดิมที่พบโดยบังเอิญและภาพสอดคล้องไม่จำเป็นต้องผ่าตัด ติดตามได้ แต่ชนิด Pleomorphic หรือ Florid ควรผ่าตัดออก
Papilloma ต้องเอาออกทุกรายไหม?
ไม่ทุกราย Papilloma ที่ไม่มี Atypia ขนาดเล็ก ไม่มีอาการ และภาพสอดคล้อง ติดตามได้ ถ้ามีเลือดไหลจากหัวนมหรือมี Atypia ควรเอาออก โดยแพทย์จะเลือกวิธีผ่าตัดหรือ VAE ตามข้อบ่งชี้
VAE ใช้แทนการผ่าตัดได้ไหม?
VAE ใช้เป็นหลักในก้อน Fibroadenoma ส่วนรอยโรคเสี่ยงสูงบางชนิด เช่น Papilloma หรือ Radial scar ที่ไม่มี Atypia อาจพิจารณา VAE เป็นราย ๆ ตามแนวทางมาตรฐานสากล ส่วน ADH หรือ LCIS ชนิด Pleomorphic แนะนำผ่าตัด
มีรอยโรคเสี่ยงสูงแล้ว ควรตรวจคัดกรองอย่างไร?
ตรวจแมมโมแกรมร่วมกับอัลตราซาวนด์ทุกปี บางรายพิจารณา MRI ตามความเสี่ยงรวม และควรพิจารณายาลดความเสี่ยงร่วมกับแพทย์
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
American Society of Breast Surgeons. Resource Guide: Management of Breast Lesions with Atypia and High-Risk Lesions. ASBrS 2024
Catanzariti F, et al. High-risk lesions of the breast: concurrent diagnostic tools and management recommendations. Insights Imaging 2021;12:63
Elfgen C, et al. Third International Consensus Conference on lesions of uncertain malignant potential in the breast (B3 lesions). Virchows Arch 2023;483:5–20
DeCensi A, et al. Randomized Placebo Controlled Trial of Low-Dose Tamoxifen to Prevent Local and Contralateral Recurrence in Breast Intraepithelial Neoplasia (TAM-01). J Clin Oncol 2019;37:1629–37
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer Risk Reduction, 2026
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 17 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น