
อ่านผลชิ้นเนื้อมะเร็งเต้านมให้เข้าใจ: ชนิด เกรด ER PR HER2 และ Ki-67 หมายถึงอะไร
ผลชิ้นเนื้อหรือรายงานทางพยาธิวิทยา (Pathology Report) เป็นข้อมูลที่สำคัญที่สุดในการวางแผนรักษามะเร็งเต้านม บอกว่ามะเร็งเป็นชนิดใด รุนแรงเพียงใด และ ตอบสนองต่อยากลุ่มไหน ผ่านค่า ER, PR, HER2 และ Ki-67 ซึ่งแบ่งมะเร็งเต้านมเป็น 3 กลุ่มหลัก คือ HR+/HER2−, HER2 บวก และ Triple Negative บทความนี้อธิบายแต่ละหัวข้อในรายงานให้อ่านเข้าใจได้ด้วยตนเอง และที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ศัลยแพทย์เต้านมจะอธิบายผลของท่านทีละบรรทัดก่อนวางแผนการรักษา
1. ชนิดของมะเร็ง (Histologic type)
มะเร็งในท่อน้ำนมระยะ 0 (DCIS) — ยังไม่ลุกลามออกนอกท่อ ดู DCIS คืออะไร
Invasive carcinoma of no special type (NST) หรือที่เรียกเดิมว่า Invasive ductal carcinoma — พบมากที่สุด ประมาณ 70–80%
Invasive lobular carcinoma (ILC) — ประมาณ 10–15% มักกระจายเป็นแผ่น มองเห็นในภาพยาก
ชนิดพิเศษอื่น ๆ เช่น Mucinous, Tubular (มักพยากรณ์โรคดี) หรือ Metaplastic (มักเป็น Triple Negative)
2. เกรด (Histologic grade)
บอกว่าเซลล์มะเร็งผิดปกติและแบ่งตัวเร็วเพียงใด ประเมินด้วยระบบ Nottingham แบ่งเป็น เกรด 1 (โตช้า) เกรด 2 (ปานกลาง) และเกรด 3 (โตเร็ว) เกรดสูงไม่ได้แปลว่ารักษาไม่ได้ แต่มีผลต่อการตัดสินใจให้เคมีบำบัด
3. ตัวรับฮอร์โมน ER และ PR
ER (Estrogen Receptor) และ PR (Progesterone Receptor) รายงานเป็นเปอร์เซ็นต์ของเซลล์ที่ติดสี
ER ≥ 1% ถือว่าฮอร์โมนบวก ได้ประโยชน์จากยาต้านฮอร์โมน โดยเฉพาะเมื่อค่าสูง — ดู มะเร็งเต้านมชนิด HR+/HER2−
ER 1–10% (ER-low positive) — ตอบสนองต่อยาต้านฮอร์โมนน้อย พฤติกรรมมักคล้าย Triple Negative แพทย์จะพิจารณาเป็นรายกรณี
ER < 1% = ฮอร์โมนลบ
4. HER2
HER2 คือโปรตีนกระตุ้นการเจริญเติบโตของเซลล์ ตรวจด้วยการย้อมสี IHC (ให้คะแนน 0 ถึง 3+) และหากได้ 2+ จะตรวจยืนยันด้วย ISH (FISH/SISH)
IHC 3+ หรือ ISH บวก = HER2 บวก ได้ประโยชน์จากยามุ่งเป้า HER2 — ดู มะเร็งเต้านมชนิด HER2 บวก
IHC 1+ หรือ 2+ (ISH ลบ) = HER2-low
IHC 0 แต่มีการติดสีเล็กน้อย = HER2-ultralow
HER2-low และ ultralow มีความสำคัญในโรคระยะแพร่กระจาย เพราะอาจใช้ยา ADC กลุ่ม T-DXd ได้ — ดู HER2-low และ HER2-ultralow
คุณภาพการเก็บชิ้นเนื้อมีผลต่อความแม่นยำ เช่น ระยะเวลาตั้งแต่ตัดชิ้นเนื้อจนแช่น้ำยาคงสภาพ (Cold ischemia time) ไม่ควรเกิน 1 ชั่วโมง นมะรักษ์ควบคุม Cold ischemia time ไม่เกิน 1 ชั่วโมงตามแนวทางสากล โดยค่าเฉลี่ยอยู่ที่ไม่เกิน 30 นาที
5. Ki-67
Ki-67 บอกสัดส่วนเซลล์ที่กำลังแบ่งตัว ค่าต่ำ (ประมาณ ≤ 5%) บ่งว่าโตช้า ค่าสูง (≥ 30%) บ่งว่าโตเร็ว ค่ากลางตีความยาก Ki-67 ใช้ประกอบการตัดสินใจในมะเร็ง HR+ ร่วมกับปัจจัยอื่น และใช้คัดเลือกผู้ป่วยบางกลุ่มสำหรับยา CDK4/6 inhibitor ในระยะต้น
6. กลุ่มย่อยของมะเร็งเต้านม
HR+/HER2− — พบมากที่สุด รักษาด้วยยาต้านฮอร์โมนเป็นหลัก ± เคมีบำบัดตามความเสี่ยง
HER2 บวก — ใช้ยามุ่งเป้า HER2 ร่วมกับเคมีบำบัด
Triple Negative (TNBC) — ER, PR, HER2 ลบทั้งหมด ใช้เคมีบำบัดร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัด — ดู TNBC คืออะไร
7. ข้อมูลจากชิ้นเนื้อหลังผ่าตัด
ขนาดก้อน และ การลุกลามเข้าหลอดเลือดหรือท่อน้ำเหลือง (LVI)
ขอบเขตการผ่าตัด (Margin) — มะเร็งลุกลาม: ไม่มีเซลล์มะเร็งที่ผิวขอบ (No ink on tumor) ถือว่าเพียงพอ · DCIS: แนะนำขอบห่างอย่างน้อย 2 มม.
ต่อมน้ำเหลือง — จำนวนที่ตรวจและจำนวนที่พบมะเร็ง แยกเป็น macrometastasis, micrometastasis หรือ isolated tumor cells
ระยะโรค (pTNM) ตาม AJCC ฉบับที่ 8 ซึ่งรวมเกรด ER PR HER2 ด้วย — ดู ระยะมะเร็งเต้านม
8. ผลหลังให้ยาก่อนผ่าตัด
pCR (Pathologic complete response) — ไม่พบมะเร็งลุกลามเหลือในเต้านมและต่อมน้ำเหลือง เป็นสัญญาณที่ดีมาก
Residual disease — ยังมีมะเร็งเหลือ ประเมินด้วยคะแนน RCB (Residual Cancer Burden) และมักได้รับยาเสริมหลังผ่าตัด เช่น Capecitabine, Olaparib หรือ T-DM1 ตามชนิดมะเร็ง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ER บวก PR บวก HER2 ลบ หมายถึงอะไร?
หมายถึงมะเร็งเต้านมชนิดฮอร์โมนบวก HER2 ลบ ซึ่งพบมากที่สุด รักษาด้วยยาต้านฮอร์โมนเป็นหลัก และพิจารณาเคมีบำบัดตามระยะ เกรด หรือผลตรวจยีนของก้อนมะเร็ง
HER2 2+ แปลว่าเป็น HER2 บวกไหม?
ยังสรุปไม่ได้ ต้องตรวจยืนยันด้วย ISH หากผลบวกถือเป็น HER2 บวก หากผลลบจะจัดเป็น HER2-low
Ki-67 สูงอันตรายไหม?
Ki-67 สูงบ่งว่ามะเร็งแบ่งตัวเร็ว แต่มักตอบสนองต่อเคมีบำบัดได้ดี เป็นข้อมูลหนึ่งที่แพทย์ใช้ร่วมกับปัจจัยอื่นในการเลือกการรักษา
ขอบเขตการผ่าตัดแบบไหนถือว่าพอ?
สำหรับมะเร็งชนิดลุกลาม ถ้าไม่มีเซลล์มะเร็งที่ผิวขอบชิ้นเนื้อถือว่าเพียงพอ สำหรับ DCIS แนะนำให้มีขอบห่างอย่างน้อย 2 มิลลิเมตร
ผลชิ้นเนื้อจากการเจาะกับหลังผ่าตัดต่างกันได้ไหม?
ได้ เพราะชิ้นเนื้อจากการเจาะเป็นเพียงส่วนเล็ก ผลหลังผ่าตัดจะให้ข้อมูลครบกว่า ทั้งขนาด ต่อมน้ำเหลือง และขอบเขต และบางครั้งต้องตรวจตัวรับซ้ำ
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Allison KH, et al. Estrogen and Progesterone Receptor Testing in Breast Cancer: ASCO/CAP Guideline Update. J Clin Oncol 2020;38:1346–66
Wolff AC, et al. Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 Testing in Breast Cancer: ASCO–CAP Guideline Update. J Clin Oncol 2023;41:3867–72
Nielsen TO, et al. Assessment of Ki67 in Breast Cancer: Updated Recommendations From the International Ki67 in Breast Cancer Working Group. J Natl Cancer Inst 2021;113:808–19
WHO Classification of Tumours: Breast Tumours, 5th Edition
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 4.2026
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 17 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น