top of page
การติดตามหลังรักษามะเร็งเต้านม: ตรวจอะไร บ่อยแค่ไหน และการออกกำลังกาย อาหาร เพื่อลดการกลับเป็นซ้ำ

การติดตามหลังรักษามะเร็งเต้านม: ตรวจอะไร บ่อยแค่ไหน และการออกกำลังกาย อาหาร เพื่อลดการกลับเป็นซ้ำ

ป้าหมอนุช
2 ชั่วโมงที่ผ่านมา
ยาว 2 นาที

หลังรักษามะเร็งเต้านมครบ การติดตามอย่างสม่ำเสมอ (Follow-up care) มีเป้าหมายเพื่อ พบมะเร็งกลับเป็นซ้ำเฉพาะที่หรือมะเร็งเต้านมใหม่ตั้งแต่ระยะแรก ดูแลผลข้างเคียงระยะยาว และช่วยให้กินยาต้านฮอร์โมนได้ครบ แนวทางสากลแนะนำ ตรวจร่างกายโดยแพทย์ทุก 3–6 เดือนใน 3 ปีแรก ทุก 6–12 เดือนในปีที่ 4–5 แล้วปีละครั้ง ร่วมกับ แมมโมแกรมปีละครั้ง ส่วนการตรวจเลือดหาสารบ่งชี้มะเร็งหรือการสแกนทั้งตัว ไม่แนะนำในผู้ที่ไม่มีอาการ ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ผู้ป่วยได้รับการติดตามต่อเนื่องโดยทีมเดิมที่รักษา พร้อมการตรวจด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ และอัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) ในที่เดียว

ตารางการติดตามตามแนวทางสากล

  • ปีที่ 1–3: พบแพทย์ ซักประวัติและตรวจร่างกาย ทุก 3–6 เดือน

  • ปีที่ 4–5: ทุก 6–12 เดือน

  • หลัง 5 ปี: ปีละครั้ง ตลอดชีวิต

  • แมมโมแกรม: ปีละครั้ง ทั้งเต้านมข้างที่เหลือและข้างที่ผ่าตัดสงวนเต้า (ครั้งแรกประมาณ 6–12 เดือนหลังฉายรังสีครบ) อัลตราซาวนด์เสริมตามความเหมาะสม โดยเฉพาะในเต้านมหนาแน่น

  • MRI เต้านม: เฉพาะผู้ที่มีข้อบ่งชี้ เช่น พาหะยีน BRCA หรือได้รับการวินิจฉัยก่อนอายุ 50 ปีร่วมกับเต้านมหนาแน่น — ดู MRI เต้านม

การตรวจตามยาที่ได้รับ

  • ยากลุ่ม Aromatase inhibitor: ตรวจความหนาแน่นกระดูก (DXA scan) ก่อนเริ่มยาและทุก 1–2 ปี — ดู ยา AI: ผลข้างเคียงและสุขภาพกระดูก

  • Tamoxifen: ตรวจภายในประจำปี และพบแพทย์ทันทีหากมีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด

  • ยาที่มีผลต่อหัวใจ (เช่น Anthracycline, Trastuzumab) หรือฉายรังสีเต้านมซ้าย: ดูแลความดัน ไขมัน น้ำตาล และตรวจหัวใจตามอาการ

  • ผู้ที่มีการกลายพันธุ์ของยีน: ติดตามมะเร็งอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น รังไข่ ตามคำแนะนำทางพันธุกรรม

การตรวจที่ไม่แนะนำในผู้ที่ไม่มีอาการ

การศึกษาขนาดใหญ่พบว่า การตรวจเลือดหาสารบ่งชี้มะเร็ง (Tumor markers เช่น CA 15-3, CEA) และ การสแกนทั้งตัว เช่น CT, PET/CT หรือ Bone scan เป็นประจำในผู้ที่ไม่มีอาการ ไม่ได้ช่วยให้มีชีวิตยืนยาวขึ้น และอาจทำให้เกิดผลบวกลวง ความกังวล และการตรวจเพิ่มโดยไม่จำเป็น แพทย์จะสั่งตรวจเมื่อมีอาการหรือสิ่งตรวจพบที่น่าสงสัย โรงพยาบาลนมะรักษ์ติดตามผู้ป่วยตามแนวทางมาตรฐานสากล โดยเลือกการตรวจที่มีประโยชน์จริง

สัญญาณเตือนที่ควรมาก่อนนัด

  • ก้อนใหม่ที่เต้านม ผนังหน้าอก รักแร้ หรือเหนือไหปลาร้า

  • ปวดกระดูกที่ไม่หายและเป็นมากขึ้น โดยเฉพาะตอนกลางคืน

  • ไอเรื้อรัง หายใจเหนื่อย

  • ปวดท้องด้านขวาบน เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

  • ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน ชา หรืออ่อนแรง

  • ผื่นหรือแผลที่ผิวหนังบริเวณผ่าตัดที่ไม่หาย

หากพบอาการเหล่านี้ อย่ารอถึงวันนัด — ดู การรักษามะเร็งเต้านมกลับเป็นซ้ำและระยะแพร่กระจาย

ออกกำลังกาย: ยาที่ดีที่สุดหลังรักษา

หลักฐานจากการศึกษาจำนวนมากพบว่าผู้ที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอหลังรักษามะเร็งเต้านม มีโอกาสกลับเป็นซ้ำและเสียชีวิตต่ำกว่า ลดความอ่อนเพลีย ซึมเศร้า และอาการปวดข้อจากยาต้านฮอร์โมน แนวทาง ACSM และ ACS แนะนำ

  • แอโรบิกระดับปานกลาง 150 นาทีต่อสัปดาห์ (เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ) หรือหนัก 75 นาทีต่อสัปดาห์

  • ฝึกเสริมกล้ามเนื้อ 2 วันต่อสัปดาห์ — ปลอดภัยแม้ผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองแล้ว เริ่มเบาและเพิ่มทีละน้อย

  • ยืดเหยียดและฝึกการทรงตัว โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือกระดูกบาง

  • ลดเวลานั่งนิ่งนานๆ — ทำได้บ้างดีกว่าไม่ทำเลย

น้ำหนัก อาหาร และพฤติกรรม

  • รักษาน้ำหนักให้เหมาะสม — น้ำหนักเกินและอ้วนสัมพันธ์กับการกลับเป็นซ้ำที่สูงขึ้น

  • อาหารเน้นพืช ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว ปลา ลดเนื้อแดง เนื้อแปรรูป น้ำตาล และอาหารแปรรูปสูง

  • ถั่วเหลืองจากอาหารปกติปลอดภัย ไม่จำเป็นต้องงด

  • จำกัดหรืองดแอลกอฮอล์ เพราะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม

  • งดสูบบุหรี่

  • ไม่แนะนำอาหารเสริมหรือสมุนไพรที่อ้างว่ารักษามะเร็ง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เสมอ

สุขภาพใจ ความสัมพันธ์ และการกลับไปทำงาน

ความกังวลว่ามะเร็งจะกลับมา (Fear of recurrence) อ่อนเพลียเรื้อรัง ปัญหาการนอน ภาพลักษณ์ และเพศสัมพันธ์ เป็นเรื่องที่พบได้และดูแลได้ ควรเล่าให้ทีมรักษาฟังในการนัดติดตาม กลุ่มผู้ป่วยและครอบครัวช่วยได้มาก — ดู การดูแลตัวเองระหว่างและหลังรักษามะเร็งเต้านม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

หลังรักษามะเร็งเต้านม ต้องพบแพทย์บ่อยแค่ไหน?

ตามแนวทางสากล พบแพทย์ทุก 3–6 เดือนใน 3 ปีแรก ทุก 6–12 เดือนในปีที่ 4–5 และปีละครั้งหลังจากนั้น ร่วมกับแมมโมแกรมปีละครั้ง

ควรตรวจเลือดหาสารบ่งชี้มะเร็งหรือสแกนทั้งตัวทุกปีไหม?

ไม่แนะนำในผู้ที่ไม่มีอาการ เพราะไม่ได้ช่วยให้มีชีวิตยืนยาวขึ้น และอาจเกิดผลบวกลวง แพทย์จะสั่งตรวจเมื่อมีอาการที่น่าสงสัย

ออกกำลังกายช่วยลดการกลับเป็นซ้ำจริงไหม?

การศึกษาจำนวนมากพบว่าผู้ที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอมีโอกาสกลับเป็นซ้ำและเสียชีวิตต่ำกว่า แนะนำแอโรบิก 150 นาทีต่อสัปดาห์ร่วมกับเสริมกล้ามเนื้อ 2 วันต่อสัปดาห์

กินถั่วเหลืองได้ไหมหลังเป็นมะเร็งเต้านม?

ได้ ถั่วเหลืองจากอาหารปกติ เช่น เต้าหู้ น้ำเต้าหู้ ปลอดภัย และอาจสัมพันธ์กับการกลับเป็นซ้ำที่ต่ำลง แต่ไม่แนะนำอาหารเสริมสารสกัดเข้มข้น

อาการแบบไหนควรมาพบแพทย์ก่อนนัด?

ก้อนใหม่ ปวดกระดูกที่ไม่หาย ไอเรื้อรัง หายใจเหนื่อย ปวดศีรษะรุนแรง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือแผลที่ไม่หาย ควรมาพบแพทย์โดยไม่ต้องรอวันนัด

เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion

บทความที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  • Runowicz CD, et al. American Cancer Society/American Society of Clinical Oncology Breast Cancer Survivorship Care Guideline. J Clin Oncol 2016;34:611–35

  • Khatcheressian JL, et al. Breast Cancer Follow-Up and Management After Primary Treatment: ASCO Clinical Practice Guideline Update. J Clin Oncol 2013;31:961–5

  • Campbell KL, et al. Exercise Guidelines for Cancer Survivors: Consensus Statement from International Multidisciplinary Roundtable (ACSM). Med Sci Sports Exerc 2019;51:2375–90

  • Rock CL, et al. American Cancer Society nutrition and physical activity guideline for cancer survivors. CA Cancer J Clin 2022;72:230–62

  • NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 4.2026; Survivorship, 2026

ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 17 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน

ความคิดเห็น


แพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์
bottom of page