top of page
ตรวจยีนกรรมพันธุ์มะเร็งเต้านมแบบหลายยีน (Multigene Panel): ไม่ใช่แค่ BRCA ใครควรตรวจ

ตรวจยีนกรรมพันธุ์มะเร็งเต้านมแบบหลายยีน (Multigene Panel): ไม่ใช่แค่ BRCA ใครควรตรวจ

ป้าหมอนุช
2 ชั่วโมงที่ผ่านมา
ยาว 2 นาที

การตรวจยีนกรรมพันธุ์แบบหลายยีน (Multigene Panel Testing) คือการตรวจเลือดหรือน้ำลายเพื่อหาความผิดปกติของยีนที่ถ่ายทอดในครอบครัวหลายยีนพร้อมกัน ไม่ใช่เฉพาะ BRCA1 และ BRCA2 แต่รวมถึง PALB2, TP53, CHEK2, ATM, PTEN, CDH1 และอื่น ๆ ผลตรวจช่วย เลือกการรักษา (เช่น ยา PARP inhibitor หรือวิธีผ่าตัด) วางแผนตรวจคัดกรอง และให้ ญาติสายตรงได้ตรวจหาความเสี่ยง ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ให้คำปรึกษาทางพันธุกรรม (Genetic counseling) เองทั้งก่อนและหลังตรวจ ส่งตรวจกับห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานสากล และวางแผนดูแลตามผล

ยีนสำคัญที่เกี่ยวกับมะเร็งเต้านม

  • ความเสี่ยงสูง: BRCA1, BRCA2, PALB2, TP53 (Li-Fraumeni), PTEN (Cowden), CDH1 (มะเร็งเต้านมชนิด Lobular และมะเร็งกระเพาะอาหาร), STK11

  • ความเสี่ยงปานกลาง: CHEK2, ATM, BARD1, RAD51C, RAD51D (สองตัวหลังเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งรังไข่ด้วย)

  • แต่ละยีนมีความเสี่ยงและคำแนะนำต่างกัน การตรวจแบบหลายยีนจึงต้องแปลผลโดยผู้เชี่ยวชาญ — ดู ยีน BRCA และประวัติครอบครัว

ใครควรตรวจ

ผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมแล้ว

แนวทางสากลหลัก 2 ฉบับมีเกณฑ์ต่างกันเล็กน้อย

  • ASCO–SSO (2024): เสนอการตรวจยีน BRCA1/2 แก่ ผู้ป่วยที่วินิจฉัยใหม่เมื่ออายุ 65 ปีหรือน้อยกว่าทุกราย (ระยะ I–III หรือระยะแพร่กระจายตั้งแต่แรก) และในผู้ที่อายุมากกว่า 65 ปีเมื่อเข้าเกณฑ์ เช่น อาจได้ยา PARP inhibitor, มะเร็งชนิด Triple Negative, ผู้ชาย หรือมีประวัติส่วนตัวหรือครอบครัวที่ชวนสงสัย

  • NCCN (2026): แนะนำตรวจเมื่อ วินิจฉัยเมื่ออายุ 50 ปีหรือน้อยกว่า หรือ ทุกอายุ หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • มะเร็งชนิด Triple Negative

  • มะเร็งเต้านมในผู้ชาย หรือเป็นมะเร็งเต้านมครั้งที่สอง (ข้างเดียวกันหรือข้างตรงข้าม)

  • มีญาติสายตรงเป็นมะเร็งเต้านม (โดยเฉพาะอายุ ≤ 50 ปี) รังไข่ ตับอ่อน หรือต่อมลูกหมากความเสี่ยงสูง

  • มะเร็งชนิด Lobular ร่วมกับประวัติมะเร็งกระเพาะอาหารชนิด Diffuse ในตนเองหรือครอบครัว

  • เชื้อสายที่พบยีนผิดปกติบ่อย เช่น Ashkenazi Jewish

  • ผลตรวจจะมีผลต่อการเลือกการรักษา เช่น ระยะลุกลามที่อาจใช้ยา PARP inhibitor หรือระยะต้นความเสี่ยงสูงที่อาจได้ Olaparib หลังผ่าตัด

ในทางปฏิบัติ ศัลยแพทย์เต้านมจะประเมินร่วมกับผู้ป่วยว่าผลตรวจจะเปลี่ยนการรักษาหรือการดูแลครอบครัวหรือไม่

ผู้ที่ยังไม่เป็นมะเร็ง

  • มีญาติสายตรงที่ตรวจพบยีนผิดปกติแล้ว — ตรวจเฉพาะยีนนั้นได้

  • ประวัติครอบครัวชัดเจน เช่น ญาติหลายคนเป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่ หรือเป็นตั้งแต่อายุน้อย

  • หากเป็นไปได้ ควรตรวจในญาติที่เป็นมะเร็งก่อน เพื่อให้แปลผลได้แม่นยำที่สุด

ผลตรวจมี 3 แบบ

  • ผลบวก (Pathogenic / Likely pathogenic) — พบยีนผิดปกติที่เพิ่มความเสี่ยง ต้องวางแผนตรวจคัดกรองและป้องกัน และแนะนำให้ญาติตรวจ

  • ผลลบ — ไม่พบความผิดปกติในยีนที่ตรวจ แต่ยังต้องดูแลตามประวัติครอบครัว

  • VUS (Variant of Uncertain Significance) — พบการเปลี่ยนแปลงที่ยังไม่ทราบความหมาย ไม่ใช้ในการตัดสินใจรักษาหรือผ่าตัด ส่วนใหญ่ถูกจัดใหม่เป็นไม่ก่อโรคเมื่อมีข้อมูลเพิ่ม

ผลตรวจเปลี่ยนการดูแลอย่างไร

  • การผ่าตัด: ผู้ที่มี BRCA1/BRCA2 อาจพิจารณาผ่าตัดเต้านมทั้งสองข้างเพื่อลดความเสี่ยง หรือผ่าตัดรังไข่และท่อนำไข่ตามช่วงอายุที่แนะนำ ผู้ที่มี TP53 ควรเลี่ยงการฉายรังสีเท่าที่ทำได้

  • ยา: BRCA ผิดปกติ — ยา PARP inhibitor (Olaparib, Talazoparib)

  • การตรวจคัดกรอง: MRI เต้านมร่วมกับแมมโมแกรมทุกปี ตั้งแต่อายุน้อย ตามแนวทางของประเทศไทยสามารถตรวจแมมโมแกรมร่วมกับอัลตราซาวนด์สลับกับ MRI ได้ — ดู MRI เต้านม

  • ครอบครัว: พ่อแม่ พี่น้อง และลูก มีโอกาสมียีนเดียวกัน 50% ควรได้รับคำปรึกษาและตรวจ

สิ่งที่ควรรู้ก่อนตรวจ

  • ควรได้รับ คำปรึกษาทางพันธุกรรมก่อนและหลังตรวจ เพื่อเข้าใจผลและผลกระทบต่อครอบครัว

  • ตรวจจากเลือดหรือน้ำลายครั้งเดียว ส่งห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานสากล ทราบผลประมาณ 2–4 สัปดาห์

  • ผลตรวจเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่ได้รับการคุ้มครอง ผู้ป่วยเป็นผู้ตัดสินใจว่าจะแจ้งญาติอย่างไร

  • ค่าใช้จ่ายและสิทธิการเบิกแตกต่างกัน ทีมงานจะแจ้งก่อนตรวจ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ตรวจ BRCA อย่างเดียวพอไหม?

ปัจจุบันแนะนำการตรวจแบบหลายยีน เพราะพบความผิดปกติในยีนอื่น เช่น PALB2, CHEK2, ATM, TP53 ได้ไม่น้อย และบางยีนเปลี่ยนการรักษาหรือการตรวจคัดกรอง

เป็นมะเร็งเต้านมแล้ว ควรตรวจยีนไหม?

แนวทาง ASCO–SSO 2024 แนะนำเสนอการตรวจ BRCA1/2 แก่ผู้ป่วยที่วินิจฉัยใหม่เมื่ออายุ 65 ปีหรือน้อยกว่าทุกราย ส่วน NCCN แนะนำตรวจเมื่อวินิจฉัยเมื่ออายุ 50 ปีหรือน้อยกว่า หรือทุกอายุหากมีลักษณะเสี่ยง เช่น Triple Negative หรือประวัติครอบครัว แพทย์จะพิจารณาร่วมกับท่านเป็นรายกรณี

ผล VUS หมายความว่าอะไร?

หมายถึงพบการเปลี่ยนแปลงของยีนที่ยังไม่ทราบความหมาย ไม่ใช้ในการตัดสินใจผ่าตัดหรือรักษา ให้ดูแลตามประวัติครอบครัว และติดตามการจัดกลุ่มใหม่ในอนาคต

ถ้าพบยีนผิดปกติ ลูกจะเป็นมะเร็งไหม?

ลูกมีโอกาสได้รับยีนนั้น 50% แต่การมียีนไม่ได้แปลว่าจะเป็นมะเร็งแน่นอน หากตรวจพบจะได้วางแผนตรวจคัดกรองและป้องกันตั้งแต่เนิ่น ๆ

ตรวจยีนกรรมพันธุ์ต่างจาก Oncotype DX อย่างไร?

การตรวจยีนกรรมพันธุ์ตรวจจากเลือดเพื่อดูความเสี่ยงที่ถ่ายทอดในครอบครัว ส่วน Oncotype DX ตรวจยีนในก้อนมะเร็งเพื่อตัดสินใจเรื่องเคมีบำบัด

เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์

โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion

บทความที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  • Bedrosian I, et al. Germline Testing in Patients With Breast Cancer: ASCO–Society of Surgical Oncology Guideline. J Clin Oncol 2024;42:584–604

  • NCCN Guidelines: Genetic/Familial High-Risk Assessment: Breast, Ovarian, Pancreatic and Prostate, 2026

  • Tung NM, et al. Management of Hereditary Breast Cancer: ASCO, ASTRO, and SSO Guideline. J Clin Oncol 2020;38:2080–106

  • Tutt ANJ, et al. Adjuvant Olaparib for Patients with BRCA1- or BRCA2-Mutated Breast Cancer (OlympiA). N Engl J Med 2021;384:2394–405

  • แนวทางเวชปฏิบัติโรคมะเร็งเต้านม สมาคมโรคเต้านมแห่งประเทศไทย ร่วมกับสถาบันมะเร็งแห่งชาติ

ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 17 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน

ความคิดเห็น


แพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์
bottom of page