
ตรวจยีนกรรมพันธุ์มะเร็งเต้านมแบบหลายยีน (Multigene Panel): ไม่ใช่แค่ BRCA ใครควรตรวจ
การตรวจยีนกรรมพันธุ์แบบหลายยีน (Multigene Panel Testing) คือการตรวจเลือดหรือน้ำลายเพื่อหาความผิดปกติของยีนที่ถ่ายทอดในครอบครัวหลายยีนพร้อมกัน ไม่ใช่เฉพาะ BRCA1 และ BRCA2 แต่รวมถึง PALB2, TP53, CHEK2, ATM, PTEN, CDH1 และอื่น ๆ ผลตรวจช่วย เลือกการรักษา (เช่น ยา PARP inhibitor หรือวิธีผ่าตัด) วางแผนตรวจคัดกรอง และให้ ญาติสายตรงได้ตรวจหาความเสี่ยง ที่โรงพยาบาลนมะรักษ์ ให้คำปรึกษาทางพันธุกรรม (Genetic counseling) เองทั้งก่อนและหลังตรวจ ส่งตรวจกับห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานสากล และวางแผนดูแลตามผล
ยีนสำคัญที่เกี่ยวกับมะเร็งเต้านม
ความเสี่ยงสูง: BRCA1, BRCA2, PALB2, TP53 (Li-Fraumeni), PTEN (Cowden), CDH1 (มะเร็งเต้านมชนิด Lobular และมะเร็งกระเพาะอาหาร), STK11
ความเสี่ยงปานกลาง: CHEK2, ATM, BARD1, RAD51C, RAD51D (สองตัวหลังเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งรังไข่ด้วย)
แต่ละยีนมีความเสี่ยงและคำแนะนำต่างกัน การตรวจแบบหลายยีนจึงต้องแปลผลโดยผู้เชี่ยวชาญ — ดู ยีน BRCA และประวัติครอบครัว
ใครควรตรวจ
ผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมแล้ว
แนวทางสากลหลัก 2 ฉบับมีเกณฑ์ต่างกันเล็กน้อย
ASCO–SSO (2024): เสนอการตรวจยีน BRCA1/2 แก่ ผู้ป่วยที่วินิจฉัยใหม่เมื่ออายุ 65 ปีหรือน้อยกว่าทุกราย (ระยะ I–III หรือระยะแพร่กระจายตั้งแต่แรก) และในผู้ที่อายุมากกว่า 65 ปีเมื่อเข้าเกณฑ์ เช่น อาจได้ยา PARP inhibitor, มะเร็งชนิด Triple Negative, ผู้ชาย หรือมีประวัติส่วนตัวหรือครอบครัวที่ชวนสงสัย
NCCN (2026): แนะนำตรวจเมื่อ วินิจฉัยเมื่ออายุ 50 ปีหรือน้อยกว่า หรือ ทุกอายุ หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
มะเร็งชนิด Triple Negative
มะเร็งเต้านมในผู้ชาย หรือเป็นมะเร็งเต้านมครั้งที่สอง (ข้างเดียวกันหรือข้างตรงข้าม)
มีญาติสายตรงเป็นมะเร็งเต้านม (โดยเฉพาะอายุ ≤ 50 ปี) รังไข่ ตับอ่อน หรือต่อมลูกหมากความเสี่ยงสูง
มะเร็งชนิด Lobular ร่วมกับประวัติมะเร็งกระเพาะอาหารชนิด Diffuse ในตนเองหรือครอบครัว
เชื้อสายที่พบยีนผิดปกติบ่อย เช่น Ashkenazi Jewish
ผลตรวจจะมีผลต่อการเลือกการรักษา เช่น ระยะลุกลามที่อาจใช้ยา PARP inhibitor หรือระยะต้นความเสี่ยงสูงที่อาจได้ Olaparib หลังผ่าตัด
ในทางปฏิบัติ ศัลยแพทย์เต้านมจะประเมินร่วมกับผู้ป่วยว่าผลตรวจจะเปลี่ยนการรักษาหรือการดูแลครอบครัวหรือไม่
ผู้ที่ยังไม่เป็นมะเร็ง
มีญาติสายตรงที่ตรวจพบยีนผิดปกติแล้ว — ตรวจเฉพาะยีนนั้นได้
ประวัติครอบครัวชัดเจน เช่น ญาติหลายคนเป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่ หรือเป็นตั้งแต่อายุน้อย
หากเป็นไปได้ ควรตรวจในญาติที่เป็นมะเร็งก่อน เพื่อให้แปลผลได้แม่นยำที่สุด
ผลตรวจมี 3 แบบ
ผลบวก (Pathogenic / Likely pathogenic) — พบยีนผิดปกติที่เพิ่มความเสี่ยง ต้องวางแผนตรวจคัดกรองและป้องกัน และแนะนำให้ญาติตรวจ
ผลลบ — ไม่พบความผิดปกติในยีนที่ตรวจ แต่ยังต้องดูแลตามประวัติครอบครัว
VUS (Variant of Uncertain Significance) — พบการเปลี่ยนแปลงที่ยังไม่ทราบความหมาย ไม่ใช้ในการตัดสินใจรักษาหรือผ่าตัด ส่วนใหญ่ถูกจัดใหม่เป็นไม่ก่อโรคเมื่อมีข้อมูลเพิ่ม
ผลตรวจเปลี่ยนการดูแลอย่างไร
การผ่าตัด: ผู้ที่มี BRCA1/BRCA2 อาจพิจารณาผ่าตัดเต้านมทั้งสองข้างเพื่อลดความเสี่ยง หรือผ่าตัดรังไข่และท่อนำไข่ตามช่วงอายุที่แนะนำ ผู้ที่มี TP53 ควรเลี่ยงการฉายรังสีเท่าที่ทำได้
ยา: BRCA ผิดปกติ — ยา PARP inhibitor (Olaparib, Talazoparib)
การตรวจคัดกรอง: MRI เต้านมร่วมกับแมมโมแกรมทุกปี ตั้งแต่อายุน้อย ตามแนวทางของประเทศไทยสามารถตรวจแมมโมแกรมร่วมกับอัลตราซาวนด์สลับกับ MRI ได้ — ดู MRI เต้านม
ครอบครัว: พ่อแม่ พี่น้อง และลูก มีโอกาสมียีนเดียวกัน 50% ควรได้รับคำปรึกษาและตรวจ
สิ่งที่ควรรู้ก่อนตรวจ
ควรได้รับ คำปรึกษาทางพันธุกรรมก่อนและหลังตรวจ เพื่อเข้าใจผลและผลกระทบต่อครอบครัว
ตรวจจากเลือดหรือน้ำลายครั้งเดียว ส่งห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานสากล ทราบผลประมาณ 2–4 สัปดาห์
ผลตรวจเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่ได้รับการคุ้มครอง ผู้ป่วยเป็นผู้ตัดสินใจว่าจะแจ้งญาติอย่างไร
ค่าใช้จ่ายและสิทธิการเบิกแตกต่างกัน ทีมงานจะแจ้งก่อนตรวจ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ตรวจ BRCA อย่างเดียวพอไหม?
ปัจจุบันแนะนำการตรวจแบบหลายยีน เพราะพบความผิดปกติในยีนอื่น เช่น PALB2, CHEK2, ATM, TP53 ได้ไม่น้อย และบางยีนเปลี่ยนการรักษาหรือการตรวจคัดกรอง
เป็นมะเร็งเต้านมแล้ว ควรตรวจยีนไหม?
แนวทาง ASCO–SSO 2024 แนะนำเสนอการตรวจ BRCA1/2 แก่ผู้ป่วยที่วินิจฉัยใหม่เมื่ออายุ 65 ปีหรือน้อยกว่าทุกราย ส่วน NCCN แนะนำตรวจเมื่อวินิจฉัยเมื่ออายุ 50 ปีหรือน้อยกว่า หรือทุกอายุหากมีลักษณะเสี่ยง เช่น Triple Negative หรือประวัติครอบครัว แพทย์จะพิจารณาร่วมกับท่านเป็นรายกรณี
ผล VUS หมายความว่าอะไร?
หมายถึงพบการเปลี่ยนแปลงของยีนที่ยังไม่ทราบความหมาย ไม่ใช้ในการตัดสินใจผ่าตัดหรือรักษา ให้ดูแลตามประวัติครอบครัว และติดตามการจัดกลุ่มใหม่ในอนาคต
ถ้าพบยีนผิดปกติ ลูกจะเป็นมะเร็งไหม?
ลูกมีโอกาสได้รับยีนนั้น 50% แต่การมียีนไม่ได้แปลว่าจะเป็นมะเร็งแน่นอน หากตรวจพบจะได้วางแผนตรวจคัดกรองและป้องกันตั้งแต่เนิ่น ๆ
ตรวจยีนกรรมพันธุ์ต่างจาก Oncotype DX อย่างไร?
การตรวจยีนกรรมพันธุ์ตรวจจากเลือดเพื่อดูความเสี่ยงที่ถ่ายทอดในครอบครัว ส่วน Oncotype DX ตรวจยีนในก้อนมะเร็งเพื่อตัดสินใจเรื่องเคมีบำบัด
เกี่ยวกับโรงพยาบาลนมะรักษ์
โรงพยาบาลนมะรักษ์เป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคเต้านมและมะเร็งเต้านมในกรุงเทพฯ ดูแลครบในที่เดียว ตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยด้วยแมมโมแกรม 3 มิติ อัลตราซาวนด์ อัลตราซาวนด์อัตโนมัติ (ABUS) และการเจาะชิ้นเนื้อ ไปจนถึง การรักษามะเร็งเต้านมครบวงจร ทั้งการผ่าตัดสงวนเต้าและผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม การฉายรังสีระหว่างผ่าตัด (IORT) เคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และยาต้านฮอร์โมน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพที่วางแผนการรักษาร่วมกันตามแนวทางสากลล่าสุด ดู การรักษามะเร็งเต้านม: แนวทางและทางเลือกทั้งหมด หรือ ปรึกษาทาง LINE โทร 02-059-0245 และ บริการ Second Opinion
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Bedrosian I, et al. Germline Testing in Patients With Breast Cancer: ASCO–Society of Surgical Oncology Guideline. J Clin Oncol 2024;42:584–604
NCCN Guidelines: Genetic/Familial High-Risk Assessment: Breast, Ovarian, Pancreatic and Prostate, 2026
Tung NM, et al. Management of Hereditary Breast Cancer: ASCO, ASTRO, and SSO Guideline. J Clin Oncol 2020;38:2080–106
Tutt ANJ, et al. Adjuvant Olaparib for Patients with BRCA1- or BRCA2-Mutated Breast Cancer (OlympiA). N Engl J Med 2021;384:2394–405
แนวทางเวชปฏิบัติโรคมะเร็งเต้านม สมาคมโรคเต้านมแห่งประเทศไทย ร่วมกับสถาบันมะเร็งแห่งชาติ
ตรวจสอบเนื้อหาโดย: ทีมแพทย์โรงพยาบาลนมะรักษ์ · ทวนสอบข้อมูล: 17 พ.ย. 2569 · ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์สำหรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะกับท่าน





ความคิดเห็น